104-Davranışın Metabolizması
- 2 gün önce
- 10 dakikada okunur
Çocuk değişmediyse, ne değişti?
Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem
Modül 12— Davranışın Görünmeyen Hikâyesi
Yazı 104
Bazen çocuk zor görünür.
Ama sorun her zaman davranış değildir.
Bazen sorun: sinir sisteminin
o gün ne kadar enerjisi kaldığıdır.
Çünkü sinir sistemi yalnızca
doğruyu yanlışı seçerek çalışmaz.
Enerjiyle çalışır.
Ve bazen davranış dediğimiz şey,
karakterin değil,
enerji bütçesinin sonucudur.
Bazı çocuklar aynı günü daha az enerji harcayarak yaşar.
Bazıları ise aynı günü çok daha yüksek bir biyolojik maliyetle taşır.
Bu yüzden bazı çocuklar:
• daha çabuk yorulabilir
• daha hızlı taşabilir
• daha erken kapanabilir
• daha çabuk irritabl olabilir
• daha kısa süre regüle kalabilir
Bu yüzden bu yazının temel sorusu şu:
Sinir sistemi yalnız psikolojiyle mi çalışır,
yoksa biyolojik enerji kapasitesi de davranışı etkiler mi?
Ana soru
Bu yazının ana sorusu şu:
Neden bazı çocuklar aynı yük altında daha hızlı tükenir?
Daha derindeki soru ise şu:
Bu gerçekten düşük motivasyon mu,
yoksa sistemin enerji kapasitesi o gün daha mı dardır?
Çünkü bazen gördüğümüz şey:
isteksizlik değil,
biyolojik tükenmedir.
Metabolik kapasite ne demektir?
Metabolik kapasite en sade haliyle şudur:
Bedenin enerji üretme ve bu enerjiyi düzenleme kapasitesi.
Bu enerji yalnız hareket için kullanılmaz.
Sinir sistemi bu enerjiyi şunlar için kullanır:
• dikkat
• duygu düzenleme
• sosyal yorumlama
• beden farkındalığı
• stres toleransı
• dürtü kontrolü
• duyusal filtreleme
• öğrenme
• esneklik
Yani sinir sistemi için enerji sadece
fiziksel yakıt değildir.
Regülasyon yakıtıdır.
Bu yüzden bazı günler çocuk:
aynı çocuk olmasına rağmen
aynı kapasitede çalışmayabilir.
Çünkü kapasite sadece beceri değildir.
Kapasite = beceri + enerji
Bu çok kritik bir farktır.
Bu yüzden bazen çocuk
ne yapacağını biliyor olabilir.
Ama o bilgiye ulaşacak
enerjiyi bulamıyor olabilir.
Sorun öğrenmenin kaybolması değil.
O bilgiye ulaşmanın o gün daha pahalı hale gelmesidir.
Ve tam da bu yüzden bazı günler
aynı çocuk bambaşka görünebilir.
Çünkü beceri aynı kalsa bile
kullanılabilir enerji değişebilir.
Bu yüzden bazı günler gördüğümüz değişim
çocuğun kimliğinde değil,
sistemin o gün ulaşabildiği
kapasitede olabilir.
◉ Pusula
Davranış yalnızca becerilerin değil,
o gün kullanılabilir durumda olan
biyolojik enerjinin de sonucudur.
Sinir sistemi neden enerjiye bu kadar bağımlıdır?
Çünkü beyin vücudun en pahalı organlarından biridir.
Robert Sapolsky ve modern nörobiyoloji araştırmaları
bize şunu gösterir:
Beyin vücut ağırlığının küçük bir kısmını oluşturur
ama enerjinin büyük kısmını kullanır.
Özellikle:
• dikkat
• sosyal işlemleme
• karar verme
• duygusal kontrol
• stres düzenleme
çok yüksek enerji gerektirir.
Bu yüzden enerji düştüğünde
beyin şunu yapar:
önce pahalı sistemleri kapatır.
Yani sırayla şunlar etkilenebilir:
önce esneklik
sonra dikkat
sonra duygu düzenleme
sonra sosyal tolerans
Ve en son hayatta kalma sistemleri kapanır.
Bruce Perry bunu çok sade bir cümleyle özetler:
“Stres altındaki beyin düşünmeyi azaltır, hayatta kalmayı artırır.”
Yani düşük enerji = düşük regülasyon kapasitesi.
Ve bu durum çoğu zaman ilk olarak
davranışta görünür hale gelir.
Çünkü enerji azaldığında değişen ilk şeylerden biri regülasyon kapasitesidir.
Enerji düştüğünde sinir sistemi neden zorlanır?
Çünkü regülasyon aktif bir süreçtir.
Yani çocuk kendini tutarken enerji harcar.
Sabırlı olurken enerji harcar.
Beklerken enerji harcar.
Gürültüyü filtrelerken enerji harcar.
Değişime uyum sağlarken enerji harcar.
Ross Greene’in söylediği gibi:
Çocuklar iyi davranmak isterler.
Yapamadıklarında çoğu zaman
kapasite sorunu vardır.
Bu kapasitenin bir kısmı da biyolojiktir.
Enerji düştüğünde:
• tolerans düşer
• eşik düşer
• tepki süresi kısalır
• esneklik azalır
• regülasyon gecikir
İşte bu yüzden bazı günler çocuk
daha zor biri değildir.
Daha düşük enerjiyle çalışan bir sinir sistemidir.
Ve bazen çocuk zorlaşmaz.
Yalnızca taşıyabildiği yük azalır.
Tıpkı sırtında ağır bir çanta taşıyan biri gibi.
İnsan aynı insandır.
Ama taşıyabildiği ek yük değişmiştir.
Sinir sistemi için de bazen durum buna benzer.
Bazı çocuklar neden daha yüksek enerji maliyetiyle yaşar?
Bu Modül 13’ün en önemli sorularından biridir.
Çünkü bazı çocuklar aynı ortamı
daha pahalı yaşar.
Bunun birkaç nedeni olabilir:
Daha fazla duyusal veri işleme
(Lucy Miller – Ayres çizgisi)
Bazı sinir sistemleri:
• daha fazla ses fark eder
• daha fazla hareket görür
• daha fazla detay algılar
• daha az filtreler
Bu durumda:
daha fazla veri → daha fazla işlem → daha fazla enerji
Laurent Mottron’un Enhanced Perceptual Functioning modeli de
bazı otizmli bireylerde erken algısal sistemlerin daha aktif
çalışabileceğini düşündürür.
Bu hız değil. Yüksek işlem maliyetidir.
Daha az otomatik filtreleme
Normalde beyin birçok şeyi otomatik filtreler.
Ama bazı sinir sistemleri
daha az filtreleyebilir.
Bu durumda çocuk:
• sesi duyar
• ışığı fark eder
• hareketi görür
• beden sinyalini hisseder
• sosyal ipuçlarını izler
aynı anda.
Bu dikkat eksikliği değildir.
Bazen:
dikkat taşmasıdır.
Sorun bazen yeterince veri alamamak değildir.
Gereğinden fazla veriyle çalışmak olabilir.
Ve fazla veri de tıpkı fazla gürültü gibi,
sinir sistemi için enerji tüketir.
Yani sorun odaklanamamak değil,
fazla veriyle çalışmaktır.
Ve fazla veri = fazla enerji.
Daha yüksek sosyal maliyet
Bazı çocuklar için sosyal ortamlar
otomatik değildir.
Her şey manuel yapılır:
• yüz okumak
• sıra beklemek
• uygun mesafe ayarlamak
• tonu ayarlamak
• doğru tepkiyi seçmek
Bu durumda sosyal ortam:
enerji tüketen bir görev haline gelir.
Bu yüzden bazı çocuklar:
okulda iyi görünür
evde çöker.
Ancak her çocuk tükenince sessizleşmez.
Bazı çocuklarda tam tersi görülebilir.
Enerji azaldığında;
hareketlilik artabilir,
dürtüsellik artabilir,
ses seviyesi yükselebilir,
yerinde durmak zorlaşabilir.
Bu durum bazen "enerjisi yükseldi" gibi görünür.
Oysa bazen sorun fazla enerji değildir.
Regülasyon kapasitesinin azalmasıdır.
Yani bazı sistemler yorulduğunda kapanır.
Bazıları ise daha da hareketlenir.
Ve çoğu zaman aile ilk kez çocuğun
gerçek yorgunluğunu burada görür.
Çünkü enerji bütçesi bitmiştir.
Ve bazen gün boyunca güçlü görünen çocuk,
eve geldiğinde artık taşıyacak enerjiyi bulamaz.
Beden sinyallerini okumak için de enerji gerekir
Bu çok kritik ama az bilinen bir noktadır.
Kelly Mahler’in interosepsiyon çalışmalarının gösterdiği gibi,
beden sinyallerini fark etmek bile sinir sistemi için işlem gerektirir.
Eğer enerji düşükse:
beyin şunları azaltabilir:
• beden farkındalığı
• duygusal farkındalık
• ince sinyal okuma
Bu yüzden bazı çocuklar:
aç olduklarını fark etmez
yorulduklarını fark etmez
tuvaleti geç söyler
ağrıyı geç fark eder.
Bu davranış değil çoğu zaman:
enerji önceliklendirmesidir.
Yani beyin der ki:
önce hayatta kal
sonra ince sinyalleri oku.
Antonio Damasio’nun çerçevesiyle:
Beden hisseder.
Ama anlam vermek enerji ister.
Enerji yoksa tercüme gecikir.
Enerji düştüğünde günlük hayatta ne görülür?
Metabolik kapasite düşüşü
çoğu zaman şu şekillerde görünür:
• okul sonrası çöküş
• kısa oyun süresi
• çabuk yorulma
• küçük şeye büyük tepki
• geçişlerde zorlanma
• daha az sosyal tolerans
• daha çok yalnız kalma isteği
• daha fazla hareket ihtiyacı
• daha fazla baskı arama
• daha kısa dikkat süresi
• gün sonuna doğru artan hareketlilik
• akşam saatlerinde belirgin dürtüsellik
• yoruldukça artan ses seviyesi
Bunlar çoğu zaman şöyle yorumlanır:
“isteksiz”
“tembel”
“problemli”
“sabırsız”
Ama bazen gerçek şu olabilir:
Enerji tükenmiştir.
Ve bazen çocuk daha fazlasını yapmak istemediği için değil,
o gün elinde kullanacak daha az enerji kaldığı için duruyordur.
Günlük Hayatta Görünüm
Bir çocuk sabah iyi başlayıp öğleden sonra zorlanabilir.
Okulda bütün enerjisini kullanıp eve geldiğinde çözülebilir.
Küçük bir değişime normalden daha büyük tepki verebilir.
Bazı günler oyun kurabilirken bazı günler aynı şeyi yapmakta zorlanabilir.
Bu değişimler her zaman motivasyon farkı değildir.
Bazen enerji bütçesinin farklılaşmasıdır.
Yanlış Yorumlar
Bu tablo çoğu zaman:
"İstemiyor."
"Üşeniyor."
"Yeterince çabalamıyor."
"İnadına yapmıyor."
şeklinde yorumlanabilir.
Oysa bazen sorun motivasyon değildir.
Enerji maliyetidir.
Metabolik kapasite neden değişebilir?
Metabolik kapasite sabit değildir.
Şunlardan etkilenebilir:
• uyku
• beslenme
• hastalık
• inflamasyon
• bağırsak durumu
• stres
• hormonlar
• büyüme dönemleri
• günlük enerji harcaması
Bazı günler de çocuk
daha zor görünüyorsa:
sebep davranış olmayabilir.
O gün biyolojik kapasite düşmüş olabilir.
Enerji düşünce neden önce davranış değişir?
Çünkü davranış en üst katmandır.
Enerji düştüğünde süreç genelde şöyle ilerler:
enerji düşer→ regülasyon zorlaşır→ tolerans düşer→ küçük stres büyür→ davranış görünür olur
Yani davranış:
başlangıç değil,
sonuç olabilir.
Bu yüzden davranış çoğu zaman
ilk bozulan şey değil.
Son görünen şeydir.
Otizmde enerji maliyeti neden daha yüksek olabilir?
Araştırmalar bazı çocuklarda şu alanların daha fazla
enerji gerektirebileceğini düşündürür:
• duyusal işlemleme
• motor planlama
• sosyal yorumlama
• dikkat düzenleme
• belirsizlik toleransı
Nick Walker’ın autistic burnout kavramı da bu yüksek enerji maliyetinin
uzun vadede tükenmeye yol açabileceğini tartışır.
Bu yüzden bazı çocuklar:
zayıf değildir
yavaş değildir
isteksiz değildir.
Bazen:
yüksek maliyetli bir sinir sistemiyle yaşıyordur.
En sık yapılan yanlış yorum
En sık yapılan hata şudur:
Enerji tükenmesini
motivasyon sorunu sanmak.
Yani:
“İstemiyor.”
“Çabalamıyor.”
“Yapmak istemiyor.”
Oysa bazı durumlarda gerçek şu olabilir:
Sistem zaten limitte.
Bu yüzden bu modülün en önemli farkı şudur:
Davranışı irade üzerinden değil, kapasite üzerinden okumak.
Erken Uyarı İşaretleri
• Okul sonrası belirgin çöküş
• Gün içinde performans dalgalanmaları
• Küçük uyaranlara büyüyen tepkiler
• Sosyal toleransın hızla azalması
• Dikkat süresinde belirgin kısalma
• Gün sonuna doğru artan huzursuzluk, hareketlilik
• Normalden daha uzun toparlanma süresi
Dikkat Edilmesi Gereken Paternler
• Uyku bozulduğunda davranışların artması
• Hastalık sonrası kapasitenin düşmesi
• Uzun sosyal günlerden sonra çöküş yaşanması
• Duyusal yoğunluk arttığında toleransın azalması
• Dinlenmeyle belirgin toparlanma görülmesi
Bu örüntüler çoğu zaman kapasite ve enerji ekonomisi hakkında önemli ipuçları verir.
Mini Gözlem Rehberi
Kendinize şu soruları sorun:
• Çocuk günün hangi saatlerinde daha zorlanıyor?
• Zorlanmadan önce yoğun enerji harcatan bir durum yaşandı mı?
• Uyku ve dinlenme sonrasında belirgin düzelme oluyor mu?
• Sosyal veya duyusal yük arttığında davranışlar değişiyor mu?
• Tükenme belirtileri belirli ortamlarda mı ortaya çıkıyor?
Bu yazının en kritik cümlesi
Bazı çocuklar aynı günü daha az kapasiteyle değil,
daha yüksek biyolojik maliyetle yaşar.
Erken Fark Etmenin Önemi
Enerji tükenmesini motivasyon sorunu sanmak
çocuğun yükünü artırabilir.
Enerji maliyetini fark etmek ise beklentileri,
desteği ve çevreyi daha gerçekçi düzenlemeye yardımcı olabilir.
◉ Seri Pusulası
Bu modülde davranışın altında yatan
enerji ekonomisini anlamaya çalışıyoruz.
Çünkü bazı davranışlar psikolojiden önce
biyolojik kapasitenin hikâyesini anlatır.
Ana Mesaj
Bazı çocuklar daha az kapasiteye sahip değildir.
Bazı sistemler aynı günü daha yüksek enerji maliyetiyle yaşar.
Okur İçin Çıkarım
Davranış değiştiğinde yalnız ne yaptığına değil,
o davranışa gelene kadar ne kadar
enerji harcadığına da bakmak gerekir.
Günlük Hayatta Fark Edilebilecek İşaretler
• Okul sonrası çöküş
• Çabuk yorulma
• Geçişlerde zorlanma
• Küçük olaylara büyük tepki
• Sosyal ortamlardan sonra geri çekilme
• Gün içinde dalgalanan performans
• Dinlenmeyle belirgin toparlanma
⬛ Mühür
Bazı çocuklar zor değildir.
Bazı sinir sistemleri aynı günü
daha yüksek biyolojik maliyetle yaşar
◆ Kalp Cümlesi
Bazen çocuk daha az istemiyordur.
Sadece o gün daha fazla yük taşıyordur.
Kapanış
Bu modülde artık daha net görüyoruz:
Sinir sistemi yalnız beceriyle çalışmaz.
Enerjiyle çalışır.
Bazı çocuklar zor değildir.
Bazı sinir sistemleri daha pahalı çalışır.
Ve bazen dışarıdan gördüğümüz mücadele,
içerideki yorgunluğun yalnızca görünen kısmıdır.
Bu yüzden bazen doğru soru şu değildir:
“Bu çocuk neden çabalamıyor?”
Doğru soru şudur:
“Bu sistem bugün ne kadar enerjiyle çalışıyor?”
Çünkü bazen davranış:
isteksizlik değil,
enerji tükenmesinin sessiz sonucudur.
Ve bazen gördüğümüz davranışın altında,
yalnızca yorulmuş bir sinir sistemi vardır.
Ve bu yorgunluk her zaman sessizlik gibi görünmez.
Bazı sistemler yorulduğunda kapanır.
Bazıları ise daha da hareketlenir.
Bazen davranışı değiştirmeye çalışmadan önce,
sistemin ne kadar yorulduğunu anlamak gerekir.
Bir Sonraki Yazıya Geçiş
Bir sonraki yazıda enerji üretimi ile davranış arasındaki bağlantıyı biraz daha derinleştireceğiz.
Uyku, inflamasyon, bağırsak sistemi ve biyolojik yük enerji bütçesini nasıl etkileyebilir?
Ve bazı günler neden aynı çocuk tamamen farklı görünebilir?
Faydalanılan Kaynaklar & Okuma Notları
Aşağıda yer alan isimler; enerji metabolizması, sinir sistemi regülasyonu, stres biyolojisi, otonom sinir sistemi, interosepsiyon, duyusal işlemleme, nörogelişim, davranışın biyolojik temeli, autistic burnout ve bedensel kapasite farklılıkları alanlarında bu yazının kuramsal omurgasını oluşturan temel çalışma hatlarını temsil etmektedir.
Bu metin bir akademik derleme değildir.
Farklı disiplinlerde üretilmiş bilgilerin; çocuğu yalnız davranış üzerinden değil, sinir sistemi–enerji ekonomisi–beden bütünlüğü içinde okuyabilmek amacıyla bir araya getirilmesi çabasıdır.
Sinir Sistemi – Enerji Kullanımı – Regülasyon
Bruce D. Perry Çocuk psikiyatristi, nörobilimci The Boy Who Was Raised as a Dog What Happened to You?
• Sinir sisteminin enerji ve güvenlik öncelikleri doğrultusunda çalıştığını gösteren nörogelişimsel model.
• Yük altında kalan sistemlerde dikkat, erişim, esneklik ve regülasyon kapasitesinin neden değişebildiğini açıklar.
• Bu yazının "enerji düştüğünde davranış değişebilir" yaklaşımının temel dayanaklarından biridir.
Stephen W. Porges Sinirbilimci, psikolog Polyvagal Theory
• Otonom sinir sisteminin güvenlik ve tehdit algısına göre enerji kullanımını nasıl düzenlediğini açıklar.
• Regülasyon kapasitesinin yalnız beceriye değil, bedensel duruma da bağlı olduğunu görünür hale getirir.
Daniel J. Siegel Psikiyatrist The Developing Mind
• Regülasyon kapasitesinin duruma bağlı değişebileceğini açıklayan kişilerarası nörobiyoloji yaklaşımıyla bilinir.
• Bu yazının "aynı çocuk bazı günler farklı görünebilir" hattını destekler.
Stres Biyolojisi – Enerji Ekonomisi – Kapasite
Robert Sapolsky Nörobiyolog Why Zebras Don't Get Ulcers
• Stres altında çalışan sistemlerin enerji kullanımını ve davranış üzerindeki etkilerini açıklar.
• Enerji azalmasının dikkat, tolerans ve regülasyon üzerindeki sonuçlarını anlamada temel kaynaklardan biridir.
Bruce McEwen Nörobiyolog
• Allostatik yük kavramının öncülerindendir.
• Biriken biyolojik yükün kapasiteyi nasıl etkileyebileceğini açıklayan temel araştırmacılardan biridir.
Stuart Shanker Gelişim psikoloğu Self-Reg
• Davranışı stres yükü ve enerji maliyeti üzerinden okuyan düzenleme modelini geliştirmiştir.
• Bazı çocukların neden aynı günü daha yüksek biyolojik maliyetle yaşayabildiğini anlamaya katkı sağlar.
Lisa Feldman Barrett Psikolog, nörobilimci How Emotions Are Made Seven and a Half Lessons About the Brain
• Beyni yalnızca duygu ve düşünce üreten bir yapı değil, aynı zamanda bedenin enerji bütçesini yöneten öngörücü bir sistem olarak ele alır.
• "Body Budget" yaklaşımı; enerji maliyeti, kapasite düşüşü, yorgunluk ve davranış arasındaki ilişkiyi açıklayan önemli bir çerçeve sunar.
• Bu yazının enerji ekonomisi, biyolojik kapasite ve regülasyon maliyeti bölümlerine doğrudan katkı sağlar.
Duyusal İşlemleme – Bilgi İşleme Maliyeti
A. Jean Ayres Ergoterapist Sensory Integration Theory
• Duyusal işlemleme farklılıklarının davranış ve regülasyon üzerindeki etkilerini açıklayan temel kuramın kurucusudur.
Lucy Jane Miller Araştırmacı Sensational Kids
• Duyusal işlemleme farklılıklarının günlük işlevsellik üzerindeki etkilerini açıklamıştır.
• Bazı çocukların neden daha fazla veri işlediğini ve bunun enerji maliyetini artırabileceğini anlamaya katkı sağlar.
Laurent Mottron Psikiyatrist ve araştırmacı Enhanced Perceptual Functioning Model
• Bazı otizmli bireylerde algısal sistemlerin daha yoğun çalışabileceğini öne sürer.
• Bu yazının "yüksek işlem maliyeti" yaklaşımıyla doğrudan ilişkilidir.
İnterosepsiyon – Beden Farkındalığı – İçsel Sinyaller
Kelly Mahler Ergoterapist The Interoception Curriculum
• Açlık, yorgunluk, ağrı ve beden sinyallerinin fark edilmesi ile öz-regülasyon arasındaki ilişkiyi açıklayan önemli isimlerden biridir.
Antonio Damasio Nörobilimci The Feeling of What Happens Self Comes to Mind
• Bedenin önce hissettiği, beynin daha sonra bu sinyallere anlam verdiği nörobilimsel çerçeveyi geliştirmiştir.
• Enerji azaldığında beden sinyallerinin neden daha zor işlenebileceğini anlamaya katkı sağlar.
Davranışın Altındaki Kapasite
Ross W. Greene Klinik psikolog The Explosive Child
• "Children do well if they can" yaklaşımıyla davranışı kapasite üzerinden okur.
• Bu yazının "motivasyon mu, kapasite mi?" sorusunun temel dayanaklarından biridir.
Mona Delahooke Klinik psikolog Beyond Behaviors
• Davranışın çoğu zaman alttaki fizyolojik durumun dışa vurumu olduğunu vurgular.
• Bu yazının davranışı biyolojik kapasiteyle birlikte değerlendirme yaklaşımını destekler.
Otizm – Enerji Maliyeti – Sistem Biyolojisi
Nick Walker Akademisyen
• Autistic burnout kavramının gelişiminde önemli katkılar sunmuştur.
• Uzun süre yüksek enerji maliyetiyle yaşayan sistemlerde görülebilen tükenme örüntülerini açıklamıştır.
Martha Herbert Nörolog ve araştırmacı The Autism Revolution
• Otizmi yalnız davranışsal değil, bütün bedeni ilgilendiren biyolojik bir süreç olarak ele alan yaklaşımıyla bilinir.
• Enerji üretimi, metabolik yük, sistem biyolojisi ve nörogelişimsel işlevsellik arasındaki ilişkileri vurgulamıştır.
• Bu yazının "bazı sistemler aynı günü daha yüksek maliyetle yaşar" yaklaşımına önemli teorik katkı sağlar.
Matthew Walker Nörobilimci Why We Sleep
• Uyku ile enerji üretimi, dikkat ve regülasyon arasındaki ilişkiyi açıklayan temel kaynaklardan biridir.
• Bu yazının kapasite değişkenliği ve günlük enerji bütçesi bölümlerine katkı sağlar.
Kurumsal ve Akademik Çerçeveler
Harvard Center on the Developing Child
• Stres, biyolojik yük ve gelişimsel sağlık arasındaki ilişkiyi açıklayan önemli kurumsal çerçeveler sunar.
National Child Traumatic Stress Network (NCTSN)
• Stres yükünün sinir sistemi kapasitesi üzerindeki etkilerini açıklayan gelişimsel çerçeveler sağlar.
American Academy of Pediatrics (AAP)
• Çocuk sağlığı, gelişim ve işlevsellik üzerine klinik rehberler sunar.
Bu Yazının Bilimsel Omurgasını Oluşturan Temel Fikir
Bazı çocuklar daha az beceriye sahip değildir.
Bazı sistemler aynı günü daha yüksek enerji maliyetiyle yaşar.
Enerji üretimi ve enerji kullanımı değiştiğinde;
dikkat,
regülasyon,
duyusal tolerans,
sosyal erişim,
stres işleme,
beden farkındalığı
ve davranış geçici olarak değişebilir.
Bu yüzden bazı davranışlar motivasyon eksikliği değil, biyolojik kapasite değişiminin görünür hale gelmiş sonucudur.
Bu Yazının Temel Pusulası
Davranış yalnız ne yaptığını göstermez.
Bazen o davranışa gelene kadar sistemin ne kadar enerji harcadığını da gösterir.
Bu yüzden bazen en doğru soru:
"Bu çocuk neden çabalamıyor?"
değil,
"Bu sistem bugün ne kadar enerjiyle çalışıyor?"
sorusudur.
Yorumlar