Davranışa sinir sistemi perspektifinden bakmak neden her şeyi değiştirir? Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9 — Davranış Sandığımız Şeyler: Aslında ne Görüyoruz? Yazı 57 Bazen bir çocuk değişir. Daha huzursuz olur. Daha sessiz olur. Daha tepkisel olur. Daha çabuk yorulur. Çoğu zaman ilk soru şu olur: Ne oldu? Ama belki daha doğru soru şudur: Sinir sisteminde ne değişti? Çünkü bazen gördüğümüz şey yalnızca davranış olarak okunursa eksik kalır. Aslında bir sinir sist

Davranış mı, gelişimsel dalgalanma mı, yoksa nörolojik bir işaret mi? Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9 — Davranış Sandığımız Şeyler: Aslında ne Görüyoruz? Yazı 56 Bir çocukta yeni bir davranış başladığında ailelerin aklına genelde ilk şu gelir: “Psikolojik mi?” Bazen: • okul • duyusal yük • yorgunluk • geçiş zorluğu düşünülür. Ama daha nadir sorulan bir soru vardır: Bu nörolojik olabilir mi? Bu sorunun amacı korkmak değildir. Ama önemli bir gerçek vardır: Bazı n

Bazen sorun zorlanmak değil, toparlayamamaktır. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9 — Davranış Sandığımız Şeyler: Aslında ne Görüyoruz? Yazı 55 Bazı çocuklar zorlanır. Ama asıl fark zorlanma anında değil, sonrasında görülür. Bazı çocuklar: zorlanır sonra devam eder. Bazıları ise: zorlanır ve sonra uzun süre toparlayamaz. Aileler genelde zorlanma anını fark eder. Ama çoğu zaman şu veri gözden kaçar: Toparlanma ne kadar sürdü? Çünkü bazen asıl hikâye burada saklıdır.

Sessiz zorlanma, görünmeyen yükler ve yanlış okunan sakinlik Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9 — Davranış Sandığımız Şeyler: Aslında ne Görüyoruz? Yazı 54 Bazı çocuklar zorlandığında bağırır. Bazıları ağlar. Bazıları öfkelenir. Ve bu durumlar genelde fark edilir. Ama bazı çocuklar vardır: sessizleşir. geri çekilir. problem çıkarmaz. Ve çoğu zaman şu yorum yapılır: “Hiç sorun çıkarmıyor.” Ama bazen daha doğru soru şudur: Sorun çıkarmıyor mu, yoksa zorlanmayı göste

Neden bazı çocuklar güvende hissetmeden öğrenemez? Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9 — Davranış Sandığımız Şeyler: Aslında ne Görüyoruz? Yazı 53 Sinir sistemi yeterince güven hissetmediğinde öğrenme, bağlantı ve düzenleme kapasitesi azalabilir. Bu yüzden bazı davranış değişimlerini anlamak için önce güven hissinin bedende nasıl değiştiğine bakmak gerekir. Bazen aileler şöyle der: “Her şey normaldi ama birden değişti.” Çocuk: • daha huzursuz oldu • daha sessiz old

Shutdown, freeze ve minimum modun biyolojisi Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9 — Davranış Sandığımız Şeyler: Aslında ne Görüyoruz? Yazı 52 Bazen görünen şey sakinlik değildir. Bazen sinir sistemi, yük altında kapasiteyi daraltıyor ve minimum moda geçiyordur. Bazen çocuklar taşmaz. Bağırmaz. Tepki vermez. Sessizleşir. Oyundan çekilir. Bakış azalır. Konuşma azalır. Hareket azalır. Ve çoğu zaman ilk yorum şu olur: “Sakinleşti.” Ama bazen daha doğru soru şudur: Gerçe

Sorun çoğu zaman isteksizlik değildir. Bambaşka bir şeydir. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9 — Davranış Sandığımız Şeyler: Aslında ne Görüyoruz? Yazı 51 Bazen bir çocuk ne yapması gerektiğini bilir. Söyleneni anlar. Hatta yapmayı ister. Ama yapamaz. Ve bazen en ağır yanlış anlama tam burada başlar: Çocuk yapmak istemiyor sanılır. Oysa çocuk, yapmak isteyip başlayamıyordur. Başlayamaz. Sürdüremez. Yarıda bırakır. Ve bu fark görülmediğinde, çocuk yalnız zorlanmaz…

Anlatmaz Değil, Bilemez Herkesi anlar. Ama kendini… çok geç fark eder. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9 — Davranış Sandığımız Şeyler: Aslında ne Görüyoruz? Yazı 50 Bazen bir çocuk bir anda değişir. Bir anda huzursuzlaşır. Bir anda vurur. Bir anda ağlar. Bir anda kaçar. Ya da bir anda tamamen kapanır. Sanki hiçbir şey yokken. Sanki ortada görünür bir sebep yokken. Anlaşılmaya çalışıldığında ise çoğu zaman tablo nettir: Çocuk yaşadığı şeyi ortaya koyamaz. Bazı çoc

Her şey otizm değildir Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9 — Davranış Sandığımız Şeyler: Aslında ne Görüyoruz? Yazı 49 Bazı değişimler gerçekten otizmin bir parçası olabilir. Ama bazı değişimler, otizme eşlik eden başka bir biyolojik ya da nörogelişimsel sürecin görünür hale gelmesiyle ilgilidir. Ve bazen doğru desteği belirleyen şey tam da bu ayrımı fark etmektir. Bazen aileler şöyle der: “Otizmden mi acaba?” Çocuk: • daha huzursuz olur • uykusu değişir • tik arta

Otizmde sessiz, kısa ve kolayca davranış sanılan nöbetler Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9 — Davranış Sandığımız Şeyler: Aslında ne Görüyoruz? Yazı 48 Bazen bir çocuk değişir. Bir an durur. Bakışı kayar. Küçük bir hareketi tekrar eder. Cevap vermez. Boşluğa bakar gibi olur. Sanki çağrıyı duymuyormuş gibi görünür. Sonra hiçbir şey olmamış gibi devam eder. Ve çoğu zaman şöyle denir: “Dalgın.” “Takıntı.” “Otizmden.” “Davranış.” “Yine koptu.” “Bizi dinlemiyor.” Ama

Tik, nöbet, motor zorlanma ve regülasyonun nasıl karışabildiği Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9 — Davranış Sandığımız Şeyler: Aslında ne Görüyoruz? Yazı 47 Bazen gördüğümüz şey davranış gibi görünür. Ama bazı çocuklarda görünen hareketin, durmanın, kaçınmanın ya da tekrarın altında daha derin bir nörolojik ya da nörofizyolojik süreç olabilir. Bazen bir çocuk gözünü kırpar. Başını sallar. Bir sesi tekrarlar. Elini oynatır. Hareketi yarıda bırakır. Yürürken garip

Absence nöbetler mi, duyusal yük mü, yoksa sinir sistemi kapanması mı? Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9 — Davranış Sandığımız Şeyler: Aslında ne Görüyoruz? Yazı 46 Bazen bir çocuk dalar. Ama görünen her dalma, dikkat eksikliği, isteksizlik ya da ilgisizlik değildir. Bazen sistem bir süreliğine erişimini daraltıyordur. Bazen bir çocuk dalar. Sesi duymuyormuş gibi olur. Bakışı sabitlenir. Bir an için çevreden çekilir. Cevap gecikir. Sanki oradadır ama tam orada de

Hiperaktivite nedir? Ve her hareketlilik neden hiperaktivite değildir? Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 8 — Davranış mı, Başka Bir Şey mi? Yazı 45 Bazı çocuklar duramaz. Ama her duramayan çocuk hiperaktif değildir. Çünkü bazı çocuklar gerçekten duramaz. Ama çoğu zaman sorun duramamak değildir. Anlaşılamamaktır. Bazen gördüğümüz şey, düşündüğümüz şey değildir. Bazı çocuklar sürekli hareket eder. Yer değiştirir. Zıplar. Koşar. Sandalyede kayar. Bir şeye yaslanır. B

Bazı çocuklar duramaz. Çünkü durabilmek için hareket etmek zorundadır. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 8 — Davranış mı, Başka Bir Şey mi? Yazı 44 Bazı çocuklar duramaz. Sürekli hareket eder. Ve biz çoğu zaman şunu düşünürüz: “Yerinde duramıyor.” Ama bazen gerçek bu değildir. Bazen çocuk duramıyor değildir. Sinir sistemi durabilmek için hareket arıyordur. Çünkü bazen gördüğümüz şey yalnızca hiperaktivite değildir. Nöromotor regülasyon ihtiyacı olabilir. Bazı çocu

Bazen mesele sakinleşmek değildir Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 8 — Davranış mı, Başka Bir Şey mi? Yazı 43 Bazen çocuk zorlanır. Aile destek olur. Mola verilir. Hareket yapılır. Rutin korunur. Duyusal destek sağlanır. Ve bazen bunlar gerçekten işe yarar. Ama bazen şu olur: Her şey doğru yapılmasına rağmen çocuk zorlanmaya devam eder. Bir süre rahatlar. Sonra yeniden dağılır. Anlık toparlar. Ama bütünde tablo değişmez. Ve o noktada aile haklı olarak şu soruyu s

Bazen sorun tek değildir. Sadece öyle görünür. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 8 — Davranış mı, Başka Bir Şey mi? Yazı 42 Bazen bir çocuk zorlanır. Ve genelde ilk refleks şudur: “Hangi uzmana gitmeliyiz?” Ama bazen daha doğru soru şudur: Tek bir uzmana gitmek yeterli mi? Çünkü bazı durumlarda mesele yalnızca davranış değildir. Ama yalnızca nöroloji de değildir. Ama yalnızca psikoloji de değildir. Bazen tablo: sinir sistemi + beden + gelişim + çevre bileşimidir.

Beden önce sinyal verir; davranış sonra görünür. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 8 — Davranış mı, Başka Bir Şey mi? Yazı 41 Bazen bir çocuk zorlaşır. Ama bazen değişen şey davranış değildir. Bazen zorlanan şey bedendir. Ve çoğu zaman beden bunu kelimelerle söylemez. Davranışla, enerjiyle, oyunla, temasla, uykuyla ve toparlanma süresiyle söyler. Çocuk daha huzursuz olur. Daha sessiz olur. Daha tepkisel olur. Daha çabuk yorulur. Daha az oynar. Daha hızlı dolar. Da

Her değişim beklenmez; bazı değişimler değerlendirme ister. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 8 — Davranış mı, Başka Bir Şey mi? Yazı 40 Bazen bir çocuk değişir. Daha sessiz olur. Daha tepkisel olur. Daha çabuk yorulur. Daha az oynar. Daha çabuk dolar. Daha uzun toparlanır. Ve çoğu zaman bunlar davranış sanılır. Ama değişen her zaman davranış değildir. Ve aile çoğu zaman iki uç arasında kalır: Bekleyelim mi, geçer mi? Yoksa bakılmalı mı? Bazıları erken endişelenme

Her şey davranış problemi değildir. Bazı görünenler, sinir sisteminin taşıdığı yükün izidir. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 8 — Davranış mı, Başka Bir Şey mi? Yazı 39 Bazen bir çocuk yeni bir hareket yapmaya başlar. Göz kırpma. Omuz silkme. Boğaz temizleme. Yüz kasma. Baş hareketi. Kısa sesler. Ve aile genelde önce şunu sorar: “Neden başladı?” Ardından ikinci soru gelir: “Nasıl durdururuz?” Ama bazen daha doğru soru şudur: Bu gerçekten durdurulması gereken bir

Her zorlanma irade değildir Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 8 — Davranış mı, Başka Bir Şey mi? Yazı 38 Bazen bir çocuk yapamaz. Yapmaz değil. Yapamaz. Ve bu ikisi aynı şey değildir. Cevap vermez. Bakmaz. Hareket etmez. Duramaz. Başlayamaz. Sürdürmekte zorlanır. Ve çoğu zaman ilk yorum şudur: “İstemiyor.” Ama bazen daha doğru soru şudur: Gerçekten istemiyor mu, yoksa sinir sistemi o anda yapamıyor mu? Çünkü bazen gördüğümüz şey yalnızca davranış değildir. Nöroloj