Sessizleşiyor mu yoksa kapanmaya mı gidiyor? Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 8 — Davranış mı, Başka Bir Şey mi? Yazı 37 Bazen bir çocuk sessizleşir. Oyun bırakılır. Bakış uzaklaşır. Cevaplar azalır. Hareket düşer. Yüz ifadesi silikleşir. Temas azalır. Ve çoğu zaman ilk yorum şudur: “Sakinleşti.” Oysa bazen tam tersi olabilir. Ama bazen daha doğru soru şudur: Gerçekten sakinleşti mi, yoksa sinir sistemi kapanmaya mı geçti? Çünkü her sessizlik regülasyon değildir.

Davranışın altında bazen sinir sistemi konuşur Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 7 — Ani Değişimler: Davranış Değil, Alarm Olabilir mi? Yazı 36 Bazen bir çocuk aynı şeyi tekrar eder. Aynı hareket. Aynı ses. Aynı oyun. Aynı soru. Aynı yol. Aynı tema. Bazen aile şunu söyler: “Neden bunu bırakmıyor?” Ve çoğu zaman ilk yorum şu olur: “Takıntı yapıyor.” Ama bazen daha doğru soru şudur: Bu gerçekten yalnızca bir alışkanlık mı, yoksa sinir sisteminin kendini ayakta tutma

Davranış mı, bedensel alarm mı? Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 7 — Ani Değişimler: Davranış Değil, Alarm Olabilir mi? Yazı 35 Bazen bir çocuk bir anda daha sert olur. Daha çabuk vurur. Daha hızlı tepki verir. Daha kolay bağırır. Daha çabuk taşar. Daha düşük tolerans gösterir. Ailelerin ilk düşündüğü şey genelde şudur: “Neden böyle oldu?” Ardından çoğu zaman ikinci soru gelir: “Bu bir davranış problemi mi?” Ama bazen daha doğru soru şudur: Bu gerçekten saldırganl

Akut değişim penceresi Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 7 — Ani Değişimler: Davranış Değil, Alarm Olabilir mi? Yazı 34 Bazen bir çocuk bir anda değişir. Daha az konuşur. Daha az oynar. Daha çabuk yorulur. Daha kolay ağlar. Daha çabuk kapanır. Daha az girişimde bulunur. Ailelerin ilk düşündüğü şey genelde şudur: “Geri mi gidiyoruz?” Bu soru çok anlaşılırdır. Çünkü dışarıdan bakınca gerçekten sanki çocuk bir anda geriye gitmiş gibi görünebilir. Ama bazen daha doğru

Çocuk bir anda değiştiğinde önce davranışı değil, bedeni okumak Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 7 — Ani Değişimler: Davranış Değil, Alarm Olabilir mi? Yazı 33 Bazen bir çocuk gerçekten bir anda değişir. Daha huzursuz olur. Daha sessiz olur. Daha saldırgan olabilir. Oyundan çekilebilir. Teması azaltabilir. Uykusu bozulabilir. Yemek seçiciliği artabilir. Daha çabuk dolabilir. Daha az gülebilir. Daha az bakabilir. Daha az taşıyabilir. Dışarıdan bakınca bu değişim ge

Enfeksiyon biter. Ama beden hemen toparlanmaz. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 6 — Vücut İçi Denge, Eşik ve Görünmeyen Ayarlar Yazı 32 Bazen çocuk hastalanır. Ateşi olur. Boğaz enfeksiyonu geçirir. Kulak enfeksiyonu yaşar. Viral bir süreçten geçer. Bağırsak enfeksiyonu olur. Bir grip gibi başlar, sonra biter. Ama bazen asıl hikâye orada bitmez. Çünkü bazı çocuklar hastalığı atlatır. Ama bedenleri henüz toparlanmamıştır. Aile bu kez şunu fark eder: “Enfeksiyon ge

Bazen çocuk zorlaşmaz; bedeni artan biyolojik yük nedeniyle regülasyonda zorlanır. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 6 — Vücut İçi Denge, Eşik ve Görünmeyen Ayarlar Yazı 31 Bazen çocuk birden değişir. Ve çoğu zaman bu değişimin nedeni davranış değildir. Bazen değişen şey sinir sisteminin o gün taşıyabildiği biyolojik yüktür. Daha huzursuz olur. Daha kaşıntılı olur. Daha çabuk öfkelenir. Uyku bozulur. Yemek sonrası değişir. Temas toleransı düşer. Dikkat azalır. A

Bazen iyi gelmesi beklenen destek, neden bazı çocuklarda zorlanmayı artırmış gibi görünür? Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 6 — Vücut İçi Denge, Eşik ve Görünmeyen Ayarlar Yazı 30 Bazen bir şey başlar ve çocuk değişir. Yeni bir ilaç başlanır. Bir vitamin eklenir. Bir takviye denenir. Bir destek programı uygulanır. Ama beklenenin aksine aile bazen şunu fark eder: Daha huzursuz oldu. Daha hareketli oldu. Uykusu değişti. Daha çabuk tepki verir oldu. Daha hızlı yorul

Bazen çocuğun kaderini davranışı değil, bedenin biyolojik dengesi belirler. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 6 — Vücut İçi Denge, Eşik ve Görünmeyen Ayarlar Yazı 29 Bazen çocuk birden değişir. Daha çabuk öfkelenir. Daha çabuk yorulur. Daha çabuk dağılır. Daha az tolere eder. Daha çok kapanır. Daha fazla ağlar ya da daha sertleşir. Dışarıdan bakınca ilk yorum çoğu zaman davranış üzerinden yapılır: “Huysuzlaştı.” “İnat arttı.” “Daha hassas oldu.” “Bir şeyi kafaya t

Aynı ağrı bazı çocukta küçük bir rahatsızlık, bazısında ise büyük bir regülasyon kaybı olarak görünebilir. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 5 — Sağlık, Ağrı ve Bedensel Yük Yazı 28 Bazen iki çocuk aynı şeyi yaşar. Aynı düşme. Aynı diş ağrısı. Aynı kabızlık. Aynı enfeksiyon. Ama biri neredeyse hiç etkilenmemiş gibi görünür. Ve çoğu zaman bu farkın sebebi ağrının büyüklüğü sanılır. Oysa bazen fark, ağrının kendisinde değil; onu taşıyan sistemdedir. Diğeri ise daha

Bazı çocuklar ağlamaz. Ama bedenleri çok şey söyler. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 5 — Sağlık, Ağrı ve Bedensel Yük Yazı 27 Bazen çocuk birden değişir. Daha sessiz olur. Daha sert olur. Daha az tolerans gösterir. Daha çabuk sinirlenir. Oyunu bırakır. Temas istemez. Geçişte zorlanır. Bir köşeye çekilir. Çoğu zaman ilk yorum şudur: “Davranışı bozuldu.” Ama belki daha doğru soru şudur: Bedende ne değişti? Çünkü bazen davranış değişmez. Önce bedenin taşıma kapas

Davranış Problemi ya da Huysuzluk Değil; Belki de Sessiz Bir Ağrı Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 5 — Sağlık, Ağrı ve Bedensel Yük Yazı 26 Bazen çocuk birden değişir. Daha çabuk sinirlenir. Daha sessiz olur. Oyundan çekilir. Işığa tahammülü azalır. Sese daha sert tepki verir. Temas istemez. Dikkati dağılır. Geçişlerde zorlanır. Yemek istemez. Başını bir yere dayamak ister. Akşam kötüleşir. Bir köşeye çekilir. Çoğu zaman ilk yorum şudur: “Bugün çok zor.” Ama baze

Davranış Değişimi Değil, Ağrı Olabilir mi? Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 5 — Sağlık, Ağrı ve Bedensel Yük Yazı 25 Bazen çocuk bir anda değişir. Daha huzursuz olur. Daha çabuk öfkelenir. Daha az temas ister. Yemek sırasında gerilir. Gece daha sık uyanır. Başını bir yerlere dayar. Kulağıyla oynar. Ağzına daha fazla şey götürür. Sessizleşir ya da tam tersi daha tepkisel olur. Çoğu zaman ilk yorum şudur: “Davranışı değişti.” Ama bazen daha doğru soru şudur: Bedend

Yemek sonrası huzursuzluk, temas kaçınma ve gece bozulmaları bazen reflüyle ilişkili olabilir. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 5 — Sağlık, Ağrı ve Bedensel Yük Yazı 24 Bazen çocuk sofrada birden değişir. Daha huzursuz olur. Daha az oturur. Yemek yerken gerilir. Yemekten sonra hareketlenir. Kucağa daha az gelir. Sırtını gerer. Oyundan çekilir. Gece daha zor uyur. Daha sık uyanır. Sabah daha yorgun kalkar. Ve bazen bütün bunlar, dışarıdan yalnız “zorlaştı” gibi gö

Bazen Davranış Problemi Değil, Bağırsak Yüküdür Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 5 — Sağlık, Ağrı ve Bedensel Yük Yazı 23 Bazen çocuk birden daha zor görünmeye başlar. Daha huzursuz olur. Daha çabuk öfkelenir. Daha az oturur. Daha fazla hareket eder. Daha az tolere eder. Daha çabuk dağılır. Bazen de tam tersi olur: sessizleşir, oyundan çekilir, daha az konuşur, daha az bakar. Çoğu zaman ilk yorum şudur: Davranışı bozuldu. Ama bazen daha doğru soru şudur: Bedende

Sindirim sistemi, sinir sistemi ve davranış arasındaki görünmeyen bağ Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 5 — Sağlık, Ağrı ve Bedensel Yük Yazı 22 Bazen çocuk birden değişir. Daha huzursuz olur. Daha çabuk öfkelenir. Daha az oturur. Sofrada daha zorlanır. Oyundan çekilir. Dikkati dağılır. Temasa daha az tolerans gösterir. Geçişlerde sertleşir. Çoğu zaman ilk yorum şudur: “Davranışı bozuldu.” Ve çoğu zaman o anda kimse şunu düşünmez: Belki de sorun davranış değildir.

Bazen gördüğümüz şey davranış değildir; taşıma kapasitesi daralmış bir sinir sisteminin son alarmıdır. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 4 — Enerji Tükenmesi Yazı 21 Bazen gördüğümüz şey bir kriz gibi görünür. Ama bazen kriz dediğimiz şey, çoktan daralmış bir sinir sisteminin son aşamasıdır. Bazen çocuk birden değişir. Daha huzursuz olur. Daha sessiz olur .Daha tepkisel olur. Ya da tam tersi: sanki enerjisi çekilmiş gibi olur. Çoğu zaman ilk soru şu olur: Ne oldu?

Aynı yorgunluk her çocukta aynı şekilde görünmez; bazı sistemler yükselir, bazıları kapanır. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 4 — Enerji Tükenmesi Yazı 20 Aynı tükenme bazı çocuklarda bağırır, bazı çocuklarda susar. Bazen çocuk günün sonunda daha sesli olur. Daha çabuk bağırır. Daha çabuk itiraz eder. Daha küçük şeye öfkelenir. Daha fazla hareket eder. Sanki bedeni duramaz hale gelir. Bazen de aynı günün sonunda başka bir çocuk sessizleşir. Oyundan çekilir. Bakışı

Uyku borcu bazen davranışı değiştirmez. Davranışı taşıyan sinir sistemini değiştirir. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 4 — Enerji Tükenmesi Yazı 19 Bazen çocuk sabah kalkar ama sistemi hâlâ geceyi taşır.. Gözleri açık gibidir ama sistemi açık değildir. Yürür ama bedeni ağırdır. Söyleneni duyar ama işlemekte zorlanır. Küçük bir sese büyümüş gibi tepki verir. Küçük bir istekte hızla gerilir. Ya da tam tersi: sanki sesi kısmış gibi olur. Daha az konuşur, daha az baka

Bazı günler çocuk değişmez. Sinir sisteminin taşıdığı alan değişir. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 4 — Enerji Tükenmesi Yazı 18 Bazen bir gece uykusu yalnız geceyi değil, ertesi günün kapasitesini de değiştirir. Bazen bir çocuk değişmez. Ama sinir sisteminin taşıdığı alan değişir. Bazı günler çocuk aynı çocuk değildir. Daha çabuk gerilir. Daha çabuk dağılır. Daha çabuk ağlar. Daha çabuk öfkelenir. Ya da tam tersi: sessizleşir, silikleşir, oyundan çekilir, bakışı