top of page
1. SERİ DEKİ TÜM BLOG YAZILARI


26-EPİLOG — MİNİMUM MODDAN ÇIKIŞ
Çocuk kapanınca davranış değil, ilişki onarılır Editör Notu Bu seri bir teori anlatmak için yazılmadı. Bir çocuğun yanlış okunmaması için yazıldı. Davranışı saymadan çocuğu okumayı, sessizliği iyileşme sanmamayı, “toparladı” anlarında hızlanmamayı konuştuk. Bu epilog bir son değil. Yerine oturmuş bir bakışın ifadesi. Bazı çocuklar taşarak zorlanır. Bazıları sessizleşerek. İkisini de aynı gözle okumak mümkün değildir. Eğer bu metni okurken kendi evinizden bir sahne geçtiyse gö
7 dakikada okunur


25) GÖRÜNEN DAVRANIŞ, GÖRÜNMEYEN GÜN
Evde gördüğün şey günün raporudur Bazı aileler şu cümleyi kurar: “Okulda hiçbir şey yokmuş. Ama eve gelince bambaşka oluyor.” Öğretmen şaşkındır. Aile yorgundur. Çocuk ise çoğu zaman anlatamaz. Ve çoğu evde aynı sonuç çıkar: “Demek ki sorun evde.” Bu yorum anlaşılırdır. Ama çoğu zaman doğru değildir. Mesele akşam değil; gün boyu tutulan şeydir. Çünkü bazı çocuklar tek bir hayat yaşamaz. İki ayrı sinir sistemi ritminde yaşar. Biri dış dünyaya ait. Biri eve ait. Ve bu iki ritim
11 dakikada okunur


24) AYNI EVDE YAŞAMAK BAŞKA, AYNI HAYATTA BULUŞMAK BAŞKA
Bir günü düzeltmek değil, birlikte yaşayabilmek Açılış Sahnesi Sabah. Evde kimse tartışmıyor. Ama herkes acele ediyor. Kimse bağırmıyor olabilir. Ama ev çoktan hızlanmıştır. Günün temposu çoğu zaman günün tepkisini belirler. Çocuk çoğu zaman ses tonundan değil, tempodan gerilir. Ayakkabı aranıyor. Su içirilmek isteniyor. “Geç kalıyoruz” deniyor. Bunların hiçbiri yanlış değildir. Ama hepsi üst üste geldiğinde sinir sistemi için talebe dönüşür. Çocuk yavaşlıyor. Yetişkin hızlan
8 dakikada okunur


23-ÇOCUKTA KRİZİ SAYMA, ÇOCUĞU OKU
Davranış o anda başlamaz: bedensel borç ve zaman gecikmesi Açılış Sahnesi Akşamdır. Kapı açılır. Çocuk içeri girer. Okulda sorun yoktur. Öğretmen “gayet iyiydi” demiştir. Evde ise küçük bir şey olur. Bardak yanlış gelir. Ses biraz yüksek çıkar. Kardeş yaklaşır. Ve bir anda her şey büyür. Ağlama. Bağırma. Kaçma. Kapanma. Aile şaşırır: Bütün gün iyiydin… İşte en şaşırtan yer burasıdır: Sorun çoğu zaman o anda olan şey değildir. Çocuk açıklayamaz. Çünkü bu akşam başlamamıştır. B
6 dakikada okunur


22-TOPARLAMIŞTI SANDIK. YANILDIK.
Burnout’un en çok yanlış okunan anı Bu yazı bir kriz yazısı değil. Bir çocuğun neden tekrar tekrar zorlandığını anlamaya çalışanlar için yazıldı. Eğer “dinlendi ama neden yine oldu?” diye düşündüysen, yalnız değilsin. Sorun davranış mı, yoksa görünmeyen bir yük mü ayırt etmek zorlaştıysa bu metin tam oraya bakar. Bu yazı çözüm anlatmaz; önce tabloyu görünür hâle getirir. Çünkü bazı döngüler yanlış müdahaleden değil, yanlış anlamadan sürer. Ve doğru destek çoğu zaman yeni bir
8 dakikada okunur


21-İKİNCİ DALGA NEREDE BAŞLAR?
Çoğu zaman tam rahatladığımız yerde başlar. Tekrarlayan burnout çoğu zaman şöyle görünür: Yük artar → çocuk taşır → çöker → dinlenir → toparladı denir → hız geri gelir → ikinci dalga Bir akşam düşünelim. Kapı açılır. Çocuk içeri girer, çantasını bırakır ve koltuğa uzanır. Üstünü değiştirmez. Çağrılınca bakar ama kalkmaz. Yemek masasına gelmez. Bir süre sonra odasına geçer. Ev yavaşça sessizleşir. Ertesi sabah daha erken uyanır. Etrafına bakışı değişmiştir. Hareketi biraz ar
8 dakikada okunur


20-BURNOUT DAVRANIŞTAN DOĞMAZ
Peki o zaman neden tekrar tekrar olur? Davranış bir seçim değil, bir izdir. Mesele niyet değil; ritmin bedende bıraktığı izdir. Bu yazı hatayı bulmak için değil, görünmeyeni fark etmek için yazıldı. Çocuklar bazen öğrenemedikleri için değil, sinir sistemleri henüz güvende olmadığı için tekrar zorlanır. ◦ Without felt safety, the brain cannot learn. Hissedilen güven yoksa beyin öğrenemez. — Stephen Porges Bazı aileler bir noktada aynı cümleyi kurar: Toparlamıştı… sonra yi
10 dakikada okunur


19-OTİZM AĞIRLAŞMAZ, BURNOUT TEKRARLAR
Toparladı sandığımızda bazen ne olur? Bazı aileler bir noktada şu cümleyi kurar: “Toparlamıştı… sonra yine oldu.” Bu cümle çok tanıdık. Ve çoğu zaman yanlış anlaşılır. Sanki çocuk geri gitti. Sanki çocuk dayanamadı. Sanki çocuk bozuldu. Oysa tekrarlayan burnout çoğu zaman bir kişilik özelliği değildir. Bir zayıflık değildir. Bu, sinir sisteminin yük altında verdiği yanıtın tekrar etmesidir. Bu yazı geri gidişi değil, yanlış okunan toparlanmayı anlatır. Çoğu ebeveyn burada ken
14 dakikada okunur


18-BURNOUT'A GİREN ÇOCUK GERİ DÖNER Mİ?
Geçiş Fazı: Hepimizin Düşebildiği İyi Niyetli Okuma Hatası — “Toparlıyor” Diye Erken bu Okuma 1) Burada Kal: Burnout’tan Sonra Gelen İlk Yanılsama Bir önceki yazıda şurada durmuştuk: Burnout’tan sonra olan şey bir çözüm değildir; bir çağrıdır. Bu çağrı “hızlan” demez. “Toparla” demez. “Eskiye dön” demez. Bu çağrı şudur: “Burada kal.” Bu yazı bir “hata bulma” metni değil; bir ritim okuma metni. Burnout’tan sonra hızlanmak çoğu zaman kötü niyet değil, kaygının refleksidir . Bu
13 dakikada okunur


17-BURNOUT’TAN SONRA NE OLUR?
Tercümanlar gidince: İyileşme değil — gerçek görünür olur Okuyucu Not: Eğer bu metni, zorlanmanın çok yoğun yaşandığı bir dönemde okuyorsan, bunu daha sakin bir zamana bırakman tamamen anlaşılır. Bu yazı aceleyle değil; beden biraz nefes alabildiğinde okunmak için yazıldı. Okurken daralırsan, bunu yanlış olduğunun kanıtı olarak görme. Bu, uzun süredir yalnız taşınmış bir yükün bedende bıraktığı izin sesi olabilir. Burnout’tan sonra çoğu insan aynı soruyu sorar: “Şimdi ne olac
14 dakikada okunur


16-BURNOUT (2): BEDENE YAZILAN BEDEL
Davranıştan Önce Beden Konuşur Duyulmayan çocuk kaybolur. Çünkü beden önce taşır; sonra gösterir. Bazı çocuklar bağırarak kaybolur. Bazıları sessizleşerek. Dışarıdan bakıldığında biri “zor”, diğeri “iyi” görünür. Ama bedende olan çoğu zaman aynıdır: Taşıyamayan bir sinir sistemi. Davranış sonradan görünür. Beden daha önce konuşur. Bu yazı tam olarak buradan başlar. Bazı çocuklar taşar. Bazıları silikleşir. Ama her ikisi de yalnızca davranış taşımaz; bedensel ve ruhsal bir yük
11 dakikada okunur


15-BURNOUT (1): TÜRKİYE’DE YANLIŞ ADLANDIRILDIĞI İÇİN NEDEN BİLİNMİYOR?
Bir çocuk burnout’a kaç farklı yoldan gelir? Okura Küçük Bir Not Bu metin, “kim neyi yanlış yaptı?” sorusunu sormaz. Çoğu zaman herkes elinden geleni yaparken, sinir sisteminin sınırları sessizce aşılır. Burada anlatılanlar niyetle değil, maruziyetle ilgilidir. Eğer okurken içerde bir yerin sıkışırsa, bu yanlış anladığın için değil; belki de uzun süredir taşınan bir yükün adını ilk kez duyduğun içindir. Bu yazıyı okuyan birçok aile aslında şunu yapmıştır: dayanmıştır. Ve ç
14 dakikada okunur


14-ANNE GÜÇLENMEDİ ALIŞTI
Anne Bedenine Yazılan Kayıtlar ve Onarımın Sessiz Eşiği Okuyucuya Not Bu metin bir suçlama metni değil; bir yük haritasıdır. Kimsenin yanlış yaptığı bir yerden değil, çoğu kişinin elinden geleni yaparken maruz kaldığı yüklerden söz eder. Türkiye’de bu yolculuk çoğu zaman aynı mekânlardan geçer: Bir bekleme salonunda, çocuğun adı anons edilir mi edilmez mi diye kulak kesilirsin. Çocuğun bir hareketini ‘doğru’ yapmak için değil, kimse ters bakmasın diye durdurmaya çalışırsın. O
8 dakikada okunur


13-ANNE BEDENİNE YAZILAN KAYITLAR
Türkiye’de otizm tanısı alan bir çocuğun annesi: bedenin ve sinir sisteminin üstüne düşen görünmeyen tarih Okuyucuya Not Bu metin bir suçlama metni değil; bir yük haritasıdır. Kimsenin yanlış yaptığı bir yerden değil, çoğu kişinin elinden geleni yaparken maruz kaldığı yüklerden söz eder. Türkiye’de bu yolculuk çoğu zaman aynı mekânlardan geçer: heyet günleri, hastane ve kurum koridorları, bekleme salonları, resmî cümleler, kısa bakışlar… Orada tanıştıklarımız da olur; tanışa
16 dakikada okunur


12-AİLENİN KADER MERDİVENİ: BEDENE YAZILAN KAYITLAR NASIL OLUŞUR?
Bir çocuğun zorlanışı, çoğu zaman aileye “psikoloji” gibi değil; uykuya, kas tonusuna, kalp ritmine ve ilişki iklimine yazılır. Bu yazı psikolojik yorumlarla değil; sinir sistemi ve biyolojik izler üzerinden okunur. Türkiye’de ailenin taşıdığı görünmeyen yükler Okuyucuya Not Bu yazıyı okurken durup nefes alabilirsin. Anlatılanların bir kısmı tanıdık gelirse, bu senin zayıflığın değil; uzun süredir taşıdığın bir yükün sesidir. Burada kimseyi düzeltmeye, hızlandırmaya çalışmaya
9 dakikada okunur


11-OTİZM NASIL "AĞIRLAŞTI" SANILIR?
Bedene Yazılan Kaydın Yanlış Okunması Bir önceki yazıda şunu konuştuk: Davranışlar durduk yere ortaya çıkmaz. Meltdown da, shutdown da, Masking de bir çocuğun ne olduğu değil; içinde kaldığı iklime verdiği hayatta kalma yanıtıdır. Alarm uzun süre duyulmadığında, beden başka yollar bulur. Ve bazen bu yollar, dışarıdan bakıldığında şöyle okunur: Sorun çözüldü. Alıştı. Artık bağırmıyor. Düzeldi. Ve tam da burada en büyük yanlış başlar: rahatlayan yetişkin, zorlanan bedeni fark e
7 dakikada okunur


10-BEDENE YAZILAN KAYITLAR (2): SİNİR SİSTEMİ HAFIZASI
Travma anıda değil; nefeste, kas tonusunda, eşikte yaşar. Bir önceki yazıda, bedenin yük altındayken nasıl üç farklı hayatta kalma yolu seçtiğini gördük: taşarak, içe çekilerek ya da görünmezleşerek. Meltdown, shutdown ve masking’in birer “davranış” değil; alarmda kalan bir sinir sisteminin dili olduğunu konuştuk. Ama bir soru hâlâ açıkta kaldı: Alarm çaldıktan sonra, bu kayıt çözülemezse ne olur? İşte bu yazı tam oradan başlıyor. Travmanın tek bir büyük olaydan değil, tekrar
19 dakikada okunur


9-BEDENE YAZILAN KAYITLAR (1): BEDENDE KALAN İZLER
Bu yazı suç aramaz; yaşananların bedende nasıl kaldığını anlatır. Bir önceki yazıda şunu gördük: Yanlış okunan davranışlar tekrarlandıkça çocuklara bir kader yazar. Bu yazı, o kaderin bedende neye dönüştüğünü görünür kılmak için var. Çünkü bazı çocuklar bağırarak kaybolu r. Bazıları “iyi” görünerek kaybolur. Ve çoğu z aman en ağır bedel, “iyi gidiyor” sanısıyla okunan sessiz bedenlere yazılır. Ama bazen en tehlikeli şey gürültü değildir. Bazen hiçbir şey olmamasıdır. Çünkü be
21 dakikada okunur


8-YANLIŞLARLA ÇOCUĞA YAZILAN KADER
Seri: Davranışın Arkasındaki Beden / Yazı: Kader Merdiveni (Numarayı sen koy: 8 mi 24 mü hangisiyse.) Davranış değil, beden konuşurken: Kader Merdiveni Bundan önceki yazılarımızla şunu ortaya koyduk: Çocukların davranışları çoğu zaman bir “sorun” değil; sinir sisteminin bulunduğu iklime verdiği hayatta kalma yanıtıdır. Taşma da silikleşme de karakter değildir . Terbiye eksikliği değildir. Bilinçli bir tercih hiç değildir. Bunlar, güvene ulaşamamış bir bedenin dilidir. Bu yü
20 dakikada okunur


7- NEDEN BAZISI BAĞIRIR, BAZISI SUSAR?
Biri gürültüyle, biri sessizlikle söyler: “Güvende değilim.” ETİK NOT Bu metinde kullanılan tüm ifadeler (taşma, silikleşme, donma, kaçma vb.) bir kişilik tanımı değil; yalnızca belirli bir anda, belirli bir iklim altında sinir sisteminin başvurduğu geçici hayatta kalma stratejilerini tarif eder. Bu yazı, o yanlış okumayı durdurmak için yazıldı. Çocuğu etiketlemek için değil; Gerçeği görmek için. Bu yazıda üç şey yapacağız: Taşma–silikleşme farkını sinir sistemi diliyle ayı
18 dakikada okunur


6-SİNİR SİSTEMİNİN OKUDUĞU DİL
Çocuk kelimeyi kaçırabilir; ama iklimi asla kaçırmaz. Bazı cümleler vardır; kâğıt üzerinde masumdur. Ama çocuğun bedeninde deprem gibi yankılanır. Çünkü sinir sistemi kelimeleri tek tek tartışmaz; tonu, mimiği, hızı, bakışı ve beklenip beklenmediğini okur. Ve bu yazının başında bir kez daha vurgulayalım: Niyet değil, maruziyet. Bir cümleyi “iyiliği için” söylemiş olabilirsin. Ama aynı cümle; aynı hızla, aynı tekrar dozuyla, aynı “düzeltme iklimiyle” geliyorsa… çocuğun beden
16 dakikada okunur


5-ANLAMIYORLAR MI?
Üstünlük Konforu ve Alarmda Yaşayan Bir Sinir Sistemi “ANLAMIYOR” DEMEK BİR YORUM DEĞİL, BİR İLİŞKİ KARARIDIR Otizmli bireylere yönelik en yaygın, en sessiz ve en yıkıcı varsayım şudur: “Anlamıyorlar.” Bu cümle çoğu zaman masum bir tespit gibi söylenir. Oysa çoğu durumda şunun örtük karşılığıdır: Benimle aynı biçimde düşünmüyorsa, benden daha azdır. Bu noktada mesele iletişim değildir. Mesele üstünlük konforudur. Ve tam da burada, yazının kilidi şudur: “Anlamıyor”
15 dakikada okunur


4-TÜRKİYE'DE OTİZM: NEDEN BAZI ÇOCUKLAR DÜZELMEZ?
Duyusal yük ve hızın bedendeki karşılığı Okuma Haritası Bu yazı biraz uzun; çünkü sahada olan şey de uzun bir zincir. Önce sinir sistemi penceresi Sonra tanıklıklar En sonda Türkiye’de neden böyle ve kırmızı bayraklar Otizmli çocukların çoğu daha fazla korunması gerekirken, daha fazla maruziyetle “eğitiliyor”. Otizmli Çocuklar Neden Daha Fazla Taşır? Buraya kadar olan yazılarda şunu bilimsel ve insani bir dille ortaya koyduk: İnsan beyni, yaşadığı deneyimlerle şekillenir.
17 dakikada okunur


3-BİRİ BAĞIRIYOR, BİRİ SUSUYOR- AMA NEDENİ AYNI
Bağıranlar, susanlar ve aynı tehdidin iki farklı yüzü Önceki yazılarda şunu netleştirdik: Olumsuz davranış olarak görünen tepkiler, durup dururken ortaya çıkmaz. Çoğu zaman, görülmeyen bir içsel hâlin; denge kurmakta zorlanan bir sinir sisteminin dışa yansıyan ifadeleridir. Olumsuz bir davranışı “düzeltmeye” çalışırken, onu doğuran deneyimi görmezden gelmenin; ilişkiyi ikinci plana atıp yalnızca çıktıya odaklanmanın çocuk için nasıl bir tehdit iklimi yarattığını konuştu
8 dakikada okunur


2-ASIL SORUN DAVRANIŞ DEĞİL: GÖRÜNMEZ KALAN TEHDİT
Çocuk söyleneni değil, söyleniş biçimini yaşar. Nesneleştirme, bir çocuğa yaşadığı duygusal ve ilişkisel bağlamdan bakmayıp; onu yalnızca davranışı, uyumu ya da çıktısıyla değerlendirme biçimidir. Bu yapıldığında çocuk anlaşılması gereken bir özne olmaktan çıkar; düzeltilmesi, kontrol edilmesi ya da idare edilmesi gereken bir nesneye dönüşür. İlişki kurulan değil, yönetilen bir şeye. Çocuk bunu kavram olarak anlamaz. Ama yanında nasıl hissedildiğini hemen öğrenir. Bu yak
10 dakikada okunur


1-DAVRANIŞ BİR SEÇİM DEĞİL, BİR İZDİR
Sinir sistemi, deneyim ve insan davranışını yeniden düşünmek Bir insanın yaptığı herhangi bir davranış durup dururken ortaya çıkmaz; önce bir olay veya durum yaşanır, bir söz işitilir, ardından da kişi bunu kendi geçmişine, inançlarına ve o anki ruh hâline göre yorumlar. Bu yorum bir duygu doğurur, duygu bedende bir karşılık bulur ve en sonunda davranış ortaya çıkar. Bazen kişi o tepkiyi verir ve sonra kendine şaşırır. “Aslında ben böyle biri değilim” der. Ama o anda başka
8 dakikada okunur
YENİ SERİ İÇİN EŞİK VE KÖPRÜ YAZILAR


Eşik Yazı: OTİZMİN ÇEKİRDEK ÖZELLİKLERİ
Davranıştan Deneyime Geçiş Çocuğun Sinir Sistemini İçeriden Okumak Otizmi anlamak için bazen davranışa değil, sinir sisteminin yaşadığı deneyime bakmak gerekir. Bazı çocuklar zor değildir. Sadece sinir sistemleri dünyayı daha yoğun yaşar. İlk seride davranışı yeniden okumayı öğrendik. Davranışın çoğu zaman bir karakter özelliği değil, sinir sisteminin verdiği bir cevap olduğunu gördük. Şimdi bir adım daha ileri gidebiliriz. Çünkü davranışı anlamak bir başlangıçtır. Ama asıl s


Köprü Yazı: DAVRANIŞI GÖRDÜK. AMA ASIL HİKAYE BEDENDE YAŞANIYOR.
Çünkü bazen davranış sadece görünen kısımdır. İlk seride davranışı yeniden öğrendik. Ama belki daha önemli bir şeyi fark ettik: Davranışı anlamak yetmiyor. Çünkü bazen davranıştan önce beden konuşuyor. İlk seri boyunca aynı yere tekrar tekrar döndük. Bir çocuğun davranışı çoğu zaman göründüğü şey değildi. İnat gibi görünen şey bazen zorlanmaydı. Uyumsuzluk gibi görünen şey bazen taşınamayan yüktü. Sessizlik bazen sakinlik değil, kapanmaydı. Patlama bazen “terbiye
SERİ-2 MODÜL-1 DEKİ TÜM BLOG YAZILARI


8-Sinir Sistemi Alarmdayken Bedende Hangi Fizyolojik Sinyaller Görülür?
Davranıştan önce bedenin verdiği alarm işaretlerini okumak Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 1 — Davranıştan önce Beden Yazı 8 Birçok alarm önce bedende başlar. Bazen çocuk bir anda değişmiş gibi görünür. Bir anda huzursuz olur. Bir anda sessizleşir. Bir anda öfkelenir. Bir anda oyundan çıkar. Bir anda tolere edemez hale gelir. Çoğu zaman ilk yorum şu olur: “Birden bozuldu.” Ama çoğu zaman gerçek şu olabilir: Birden bozuldu. değil. Birden görünür oldu. Birden bozul


7-Regülasyon Bozulduğunda Beden Nereye Vurur?
Davranıştan önce bozulan şeyi bedende görmek Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 1 — Davranıştan önce Beden Yazı 7 Çoğu regülasyon bozulması bir anda olmaz. Bazen çocuk bir anda değişmiş gibi görünür. Daha huzursuz olur. Daha çabuk öfkelenir. Daha sessizleşir. Daha çabuk yorulur. Daha az tolere eder. Çoğu zaman ilk yorum şu olur: “Davranışı bozuldu.” Ama bazen daha doğru cümle şu olabilir: Birçok durumda davranış görünür biçimde değişmeden önce regülasyon bozulmaya b


6-Otizmde Beden İçi Sinyaller Neden Geç Fark edilir?
Davranıştan önce bedeni okumayı öğrenmek Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 1 — Davranıştan önce Beden Yazı 6 Bazen aileyi çok zor durumda bırakacak bir davranış birden ortaya çıkar. Çocuk bir anda bağırır. Bir anda kaçar. Bir anda kendine ya da çevreye vurur. Bir anda yere kapanır. Bir anda teması reddeder. Ya da bir anda tamamen sessizleşir. Ve dışarıdan bakınca her şey sanki o anda başlamış gibi görünür. Bu davranışlar çoğu zaman aile için beklenmedik, çocuk için


5-Davranıştan Önce Beden Konuşur: Sinir Sistemi Bedenle Nasıl İletişim Kurar?
Davranıştan önce bedenin dilini anlamak Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 1 — Davranıştan önce Beden Yazı 5 Bazen çocuklar bir anda değişmiş gibi görünür. Bir gün daha sakindir. Bir gün daha öfkelidir. Bir gün daha sessizdir. Bir gün daha hassastır. Bir gün daha çabuk yorulur. Bir gün daha çabuk taşar. Çoğu zaman ilk soru şu olur: Ne oldu? Ama bazen daha doğru soru şudur: Bedende ne değişti? Çünkü sinir sistemi çoğu zaman beden üzerinden sinyal verir. Ve çoğu zaman


4-Beden Krizden Önce Ne Söyler?
Davranıştan önce gelen sessiz işaretleri okumak Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 1 — Davranıştan önce Beden Yazı 4 Çoğu kriz birden olmaz. Ama çoğu zaman öyle görünür. Bir anda patladı gibi. Bir anda kapandı gibi. Bir anda dağıldı gibi. Ama çoğu zaman gerçek şu olur: Beden çok daha önce sinyal vermiştir. Sadece biz fark etmemiş olabiliriz. Çünkü davranış genelde: son noktadır. Asıl süreç çoğu zaman daha önce başlar. Sinir sisteminde. Bedende. Regülasyon kapasitesi


3-Yorgunlukmu, Yoksa Kapasite Düşüşü mü?
Davranıştan bedene geçişte önemli bir ayrım Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 1 — Davranıştan önce Beden Yazı 3 Bazen çocuklar birden değişir. Daha çabuk sıkılır. Daha çabuk vazgeçer. Eskiden yapabildiği şeyleri yapmak istemez. Daha az oynar. Daha az konuşur. Daha çabuk sinirlenir. Çoğu zaman ilk yorum şu olur: “Yorgun herhalde.” Ama bazen doğru soru şu olabilir: Gerçekten yorgun mu, yoksa sinir sisteminin kapasitesi mi düştü? Çünkü bu iki durum aynı değildir. Ve d


2-Sessizlik Sakinlik mi? Kapanma mı?
Davranış azaldığında gerçekten her şey düzelmiş midir? Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 1 — Davranıştan önce Beden Yazı 2 Bir çocuk daha az tepki verdiğinde çoğu zaman çevre rahatlar. Daha az itiraz ediyorsa daha az hareket ediyorsa daha az ses çıkarıyorsa çoğu yetişkin şunu düşünür: “Demek ki artık daha sakin.” Ama sinir sistemi perspektifinden bakınca bazen gerçek şudur: Çocuk sakinleşmemiştir. Sadece kapasitesi düşmüştür. Ve bazen en b


1-Davranışmı Ağrı mı?
Bir çocuğun zorlayıcı davranışlarının arkasında gerçekten ne olabilir? Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 1 — Davranıştan önce Beden Yazı 1 Bazen bir çocuk bir anda değişir. Dün oynayan çocuk bugün çekilir. Dün gülen çocuk bugün huzursuz olur. Ve çoğu zaman ilk soru aynı olur: Ne oldu buna? Bazen bir çocuğun davranışına bakarız ve ne olduğunu anlamaya çalışırız. Neden böyle yapıyor? Neden birden değişti? Neden artık eskisi gibi değil? Çoğu zaman cevapları davranışın
SERİ-2 MODÜL-2 DEKİ TÜM BLOG YAZILARI


13 — Duyusal Yükten Sonra Neden Bazı Çocuklar Susar?
Bazı bedenler kendini korumak için sessizleşir. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 2 — Sinir Sisteminin Taşıdığı Yük Yazı 13 Bazen çocuk çok huzursuz olmaz. Bağırmaz. Ağlamaz. Ortamı dağıtmaz. Vurmaz da. Ama bir şey değişir. Sessizleşir. Cevapları azalır. Oyundan çekilir. Bakışı uzaklaşır. İlişkiden geri çekilir. Sanki biraz kapanır. Dışarıdan bakınca bu durum çoğu zaman iyiye yorulur: “Sakinleşti.” “Nihayet duruldu.” “Kendi haline geçti.” “Bak, şimdi düzeldi.” Am


12 — Bu Çocuk Zorlanıyor mu, Yoksa Canı mı Yanıyor?
Bazen davranış sandığımız şey, bedenin “canım yanıyor” deme biçimidir. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 2 — Sinir Sisteminin Taşıdığı Yük Yazı 12 Bazen çocuk bir ortama girmek istemez. Bazen bir kıyafeti reddeder. Bazen saç kestirmek istemez. Bazen dokunulunca sert tepki verir. Bazen kalabalıkta huzursuzlaşır. Bazen de hiçbir açık neden yok gibi görünürken birden öfkelenir, ağlar ya da kapanır. Dışarıdan bakınca bu durum çoğu zaman şöyle okunur: inat huysuzluk aşı


11 — Ses, Işık, Kalabalık, Temas Nasıl Birikir?
Bazen çocuk tek bir şeyden değil, aynı anda gelen birçok şeyden yorulur Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 2 — Sinir Sisteminin Taşıdığı Yük Yazı 11 Bazen çocuk bir ortamda “hiçbir şey yokken” zorlanır gibi görünür. Ortamda kavga yoktur. Kimse ona kötü davranmamıştır. Büyük bir sorun da yaşanmamıştır. Ama yine de çocuk: huzursuz olur gerilir susar öfkelenir kaçmak ister ya da birden kapanır Dışarıdan bakınca soru genelde şu olur: Ne oldu buna? Ama bazen asıl soru


10 — Duyusal Borç Nedir?
Bazen çocuk o gün değil, ertesi gün çöker Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 2 — Sinir Sisteminin Taşıdığı Yük Yazı 10 Bazen bir gün kötü geçmez. Çocuk okula gider. Günü tamamlar. Büyük bir kriz olmaz. Hatta dışarıdan bakınca “iyi idare etti” gibi görünür. Ama sonra: akşam zorlaşır eve gelince çöker ertesi gün daha huzursuz olur daha tepkisel olur daha sessiz olur daha çabuk dolar Çoğu zaman ilk yorum şu olur: Dün bir şey yoktu, bugün neden böyle oldu? Ama bazen doğ


9 — Duyusal Yük Nasıl Birikir?
Bazen görünen davranış değil, biriken duyusal maliyettir Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 2 — Sinir Sisteminin Taşıdığı Yük Yazı 9 Bazen çocuklar birden değişmiş gibi görünür. Sabah iyi kalkar. Okula gider. Sorun yoktur. Ama akşam: daha huzursuz olur daha tepkisel olur daha sessiz olur ya da daha çabuk ağlar. Çoğu zaman ilk soru şu olur: Bugün ne oldu? Ama bazen daha doğru soru şudur: Bugün ne birikti? Çünkü bazı çocuklarda sorun tek bir o
SERİ-2 MODÜL-3 DEKİ TÜM BLOG YAZILARI


17-Dikkat Eksikliği mi Dikkat Taşması mı?
Bazen çocuk odaklanamadığı için değil, aynı anda fazla şeyi fark ettiği için zorlanır Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 3 — Dikkat, Odaklanma ve Kapasite Yazı 17 Bazen çocuk derse bakar ama duymamış gibi görünür. Bazen oyun masasında oturur ama bir türlü içinde kalamaz. Bazen yönerge verilir ama yarıda kaçar. Bazen kalem elindedir ama aklı sanki başka yerde gibidir. Bazen de herkes aynı şeyi görürken çocuk bambaşka bir detaya takılır. Çoğu zaman ilk yorum şu olur:
13 dakikada okunur


16-Sinir Sistemi Neden Kapasite Düşürür?
Bazen sistem bozulmaz; kendini korumak için alan daraltır Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 3 — Dikkat, Odaklanma ve Kapasite Yazı 16 Bazen çocuk bir anda yapabildiği şeyi yapamaz hale gelir. Az önce dinliyordur, şimdi kopar. Az önce oynuyordur, şimdi bırakır. Az önce tolere ediyordur, şimdi itiraz eder. Az önce konuşuyordur, şimdi susar. Az önce yapabildiği geçişi, şimdi kaldıramaz. Dışarıdan bakınca bu çoğu zaman şöyle yorumlanır: “İstemiyor.” “İnat ediyor.” “
12 dakikada okunur


15-Sabah Başka Akşam Başka Çocuk
Bazı çocuklarda sorun karakter değişimi değil, gün içinde artan işlem yüküdür Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 3 — Dikkat, Odaklanma ve Kapasite Yazı 15 Bazen sabah iyi başlayan bir çocuk, akşama doğru bambaşka görünür. Sabah daha açık olur. Daha uyumlu olur. Daha çok dinler. Daha çok oyun kurar. Daha çok ilişki verir. Ama gün ilerledikçe bir şey değişir. Daha çabuk dolar. Daha çabuk sinirlenir. Daha geç cevap verir. Daha sessiz olur. Daha az tolere eder. Daha küç
11 dakikada okunur


14 — Sinir Sistemi Yorulunca İlk Ne Bozulur?
Bazen sorun dikkat değildir. Bazen sorun, sinir sisteminin aynı anda fazla şeyi fark etmesidir. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 3 — Dikkat, Odaklanma ve Kapasite Yazı 14 Bazen çocuk derse bakıyor gibi görünür ama dinleyemez. Bazen oyun oynarken bir anda kopar. Bazen söyleneni tekrar ettirir. Bazen basit bir yönergeyi kaçırır. Bazen dikkat ediyormuş gibi görünür ama işlemleyemez. Çoğu zaman ilk yorum şu olur: Dikkat etmiyor. Oysa bazen dışarıdan “dikkat etmiyor” g
14 dakikada okunur
SERİ-2 MODÜL-4 DEKİ TÜM BLOG YAZILARI


21- Bedensel Çöküş mü Davranışsal Kriz mi?
Bazen gördüğümüz şey davranış değildir; taşıma kapasitesi daralmış bir sinir sisteminin son alarmıdır. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 4 — Enerji Tükenmesi Yazı 21 Bazen gördüğümüz şey bir kriz gibi görünür. Ama bazen kriz dediğimiz şey, çoktan daralmış bir sinir sisteminin son aşamasıdır. Bazen çocuk birden değişir. Daha huzursuz olur. Daha sessiz olur .Daha tepkisel olur. Ya da tam tersi: sanki enerjisi çekilmiş gibi olur. Çoğu zaman ilk soru şu olur: Ne oldu?
10 dakikada okunur


20-Enerji Tükenmesi: Neden Bazı Çocuklar Daha Çok Hareketlenir, Bazıları Öfkelenir, Bazıları Kapanır?
Aynı yorgunluk her çocukta aynı şekilde görünmez; bazı sistemler yükselir, bazıları kapanır. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 4 — Enerji Tükenmesi Yazı 20 Aynı tükenme bazı çocuklarda bağırır, bazı çocuklarda susar. Bazen çocuk günün sonunda daha sesli olur. Daha çabuk bağırır. Daha çabuk itiraz eder. Daha küçük şeye öfkelenir. Daha fazla hareket eder. Sanki bedeni duramaz hale gelir. Bazen de aynı günün sonunda başka bir çocuk sessizleşir. Oyundan çekilir. Bakışı
13 dakikada okunur


19-Uyku Borcu Sinir Sistemini Nasıl Daraltır?
Uyku borcu bazen davranışı değiştirmez. Davranışı taşıyan sinir sistemini değiştirir. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 4 — Enerji Tükenmesi Yazı 19 Bazen çocuk sabah kalkar ama sistemi hâlâ geceyi taşır.. Gözleri açık gibidir ama sistemi açık değildir. Yürür ama bedeni ağırdır. Söyleneni duyar ama işlemekte zorlanır. Küçük bir sese büyümüş gibi tepki verir. Küçük bir istekte hızla gerilir. Ya da tam tersi: sanki sesi kısmış gibi olur. Daha az konuşur, daha az baka
11 dakikada okunur


18-Uyku Bozulduğunda Sinir Sistemi Ne Yaşar?
Bazı günler çocuk değişmez. Sinir sisteminin taşıdığı alan değişir. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 4 — Enerji Tükenmesi Yazı 18 Bazen bir gece uykusu yalnız geceyi değil, ertesi günün kapasitesini de değiştirir. Bazen bir çocuk değişmez. Ama sinir sisteminin taşıdığı alan değişir. Bazı günler çocuk aynı çocuk değildir. Daha çabuk gerilir. Daha çabuk dağılır. Daha çabuk ağlar. Daha çabuk öfkelenir. Ya da tam tersi: sessizleşir, silikleşir, oyundan çekilir, bakışı
12 dakikada okunur
SERİ-2 MODÜL-5 DEKİ TÜM BLOG YAZILARI


28-Ağrı Töleransı Neden Çocuklar Arasında Farklıdır?
Aynı ağrı bazı çocukta küçük bir rahatsızlık, bazısında ise büyük bir regülasyon kaybı olarak görünebilir. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 5 — Sağlık, Ağrı ve Bedensel Yük Yazı 28 Bazen iki çocuk aynı şeyi yaşar. Aynı düşme. Aynı diş ağrısı. Aynı kabızlık. Aynı enfeksiyon. Ama biri neredeyse hiç etkilenmemiş gibi görünür. Ve çoğu zaman bu farkın sebebi ağrının büyüklüğü sanılır. Oysa bazen fark, ağrının kendisinde değil; onu taşıyan sistemdedir. Diğeri ise daha
11 dakikada okunur


27-Ağrı Her zaman ağlayarak mı görünür?
Bazı çocuklar ağlamaz. Ama bedenleri çok şey söyler. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 5 — Sağlık, Ağrı ve Bedensel Yük Yazı 27 Bazen çocuk birden değişir. Daha sessiz olur. Daha sert olur. Daha az tolerans gösterir. Daha çabuk sinirlenir. Oyunu bırakır. Temas istemez. Geçişte zorlanır. Bir köşeye çekilir. Çoğu zaman ilk yorum şudur: “Davranışı bozuldu.” Ama belki daha doğru soru şudur: Bedende ne değişti? Çünkü bazen davranış değişmez. Önce bedenin taşıma kapas
9 dakikada okunur


26-Baş Ağrısı ve Migren Çocukta Nasıl Görünür?
Davranış Problemi ya da Huysuzluk Değil; Belki de Sessiz Bir Ağrı Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 5 — Sağlık, Ağrı ve Bedensel Yük Yazı 26 Bazen çocuk birden değişir. Daha çabuk sinirlenir. Daha sessiz olur. Oyundan çekilir. Işığa tahammülü azalır. Sese daha sert tepki verir. Temas istemez. Dikkati dağılır. Geçişlerde zorlanır. Yemek istemez. Başını bir yere dayamak ister. Akşam kötüleşir. Bir köşeye çekilir. Çoğu zaman ilk yorum şudur: “Bugün çok zor.” Ama baze
12 dakikada okunur


25-Kulak ve Diş Ağrısı Çocukta Nasıl Görünür?
Davranış Değişimi Değil, Ağrı Olabilir mi? Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 5 — Sağlık, Ağrı ve Bedensel Yük Yazı 25 Bazen çocuk bir anda değişir. Daha huzursuz olur. Daha çabuk öfkelenir. Daha az temas ister. Yemek sırasında gerilir. Gece daha sık uyanır. Başını bir yerlere dayar. Kulağıyla oynar. Ağzına daha fazla şey götürür. Sessizleşir ya da tam tersi daha tepkisel olur. Çoğu zaman ilk yorum şudur: “Davranışı değişti.” Ama bazen daha doğru soru şudur: Bedend
10 dakikada okunur


24-Reflü Çocukta Nasıl Görünür?
Yemek sonrası huzursuzluk, temas kaçınma ve gece bozulmaları bazen reflüyle ilişkili olabilir. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 5 — Sağlık, Ağrı ve Bedensel Yük Yazı 24 Bazen çocuk sofrada birden değişir. Daha huzursuz olur. Daha az oturur. Yemek yerken gerilir. Yemekten sonra hareketlenir. Kucağa daha az gelir. Sırtını gerer. Oyundan çekilir. Gece daha zor uyur. Daha sık uyanır. Sabah daha yorgun kalkar. Ve bazen bütün bunlar, dışarıdan yalnız “zorlaştı” gibi gö
13 dakikada okunur


23-Kabızlık Davranışı Nasıl Değiştirir?
Bazen Davranış Problemi Değil, Bağırsak Yüküdür Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 5 — Sağlık, Ağrı ve Bedensel Yük Yazı 23 Bazen çocuk birden daha zor görünmeye başlar. Daha huzursuz olur. Daha çabuk öfkelenir. Daha az oturur. Daha fazla hareket eder. Daha az tolere eder. Daha çabuk dağılır. Bazen de tam tersi olur: sessizleşir, oyundan çekilir, daha az konuşur, daha az bakar. Çoğu zaman ilk yorum şudur: Davranışı bozuldu. Ama bazen daha doğru soru şudur: Bedende
10 dakikada okunur


22-Sindirim Sistemi Davranışı Nasıl Etkiler?
Sindirim sistemi, sinir sistemi ve davranış arasındaki görünmeyen bağ Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 5 — Sağlık, Ağrı ve Bedensel Yük Yazı 22 Bazen çocuk birden değişir. Daha huzursuz olur. Daha çabuk öfkelenir. Daha az oturur. Sofrada daha zorlanır. Oyundan çekilir. Dikkati dağılır. Temasa daha az tolerans gösterir. Geçişlerde sertleşir. Çoğu zaman ilk yorum şudur: “Davranışı bozuldu.” Ve çoğu zaman o anda kimse şunu düşünmez: Belki de sorun davranış değildir.
12 dakikada okunur
SERİ-2 MODÜL-6 DAKİ TÜM BLOG YAZILARI


32-Enfeksiyon Sonrası Davranış Değişimleri
Enfeksiyon biter. Ama beden hemen toparlanmaz. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 6 — Vücut İçi Denge, Eşik ve Görünmeyen Ayarlar Yazı 32 Bazen çocuk hastalanır. Ateşi olur. Boğaz enfeksiyonu geçirir. Kulak enfeksiyonu yaşar. Viral bir süreçten geçer. Bağırsak enfeksiyonu olur. Bir grip gibi başlar, sonra biter. Ama bazen asıl hikâye orada bitmez. Çünkü bazı çocuklar hastalığı atlatır. Ama bedenleri henüz toparlanmamıştır. Aile bu kez şunu fark eder: “Enfeksiyon ge
11 dakikada okunur


31-Alerji ve Histamin Çocukta Nasıl Görünür?
Bazen çocuk zorlaşmaz; bedeni artan biyolojik yük nedeniyle regülasyonda zorlanır. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 6 — Vücut İçi Denge, Eşik ve Görünmeyen Ayarlar Yazı 31 Bazen çocuk birden değişir. Ve çoğu zaman bu değişimin nedeni davranış değildir. Bazen değişen şey sinir sisteminin o gün taşıyabildiği biyolojik yüktür. Daha huzursuz olur. Daha kaşıntılı olur. Daha çabuk öfkelenir. Uyku bozulur. Yemek sonrası değişir. Temas toleransı düşer. Dikkat azalır. A
10 dakikada okunur


30-İlaç ve Takviyelerin Davranışa Etkisi
Bazen iyi gelmesi beklenen destek, neden bazı çocuklarda zorlanmayı artırmış gibi görünür? Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 6 — Vücut İçi Denge, Eşik ve Görünmeyen Ayarlar Yazı 30 Bazen bir şey başlar ve çocuk değişir. Yeni bir ilaç başlanır. Bir vitamin eklenir. Bir takviye denenir. Bir destek programı uygulanır. Ama beklenenin aksine aile bazen şunu fark eder: Daha huzursuz oldu. Daha hareketli oldu. Uykusu değişti. Daha çabuk tepki verir oldu. Daha hızlı yorul
14 dakikada okunur


29- Davranış Sanılan Metabolik Durumlar
Bazen çocuğun kaderini davranışı değil, bedenin biyolojik dengesi belirler. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 6 — Vücut İçi Denge, Eşik ve Görünmeyen Ayarlar Yazı 29 Bazen çocuk birden değişir. Daha çabuk öfkelenir. Daha çabuk yorulur. Daha çabuk dağılır. Daha az tolere eder. Daha çok kapanır. Daha fazla ağlar ya da daha sertleşir. Dışarıdan bakınca ilk yorum çoğu zaman davranış üzerinden yapılır: “Huysuzlaştı.” “İnat arttı.” “Daha hassas oldu.” “Bir şeyi kafaya t
13 dakikada okunur
SERİ-2 MODÜL-7 DEKİ TÜM BLOG YAZILARI


36- Tekrarlayan Davranış mı, Alarm mı?
Davranışın altında bazen sinir sistemi konuşur Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 7 — Ani Değişimler: Davranış Değil, Alarm Olabilir mi? Yazı 36 Bazen bir çocuk aynı şeyi tekrar eder. Aynı hareket. Aynı ses. Aynı oyun. Aynı soru. Aynı yol. Aynı tema. Bazen aile şunu söyler: “Neden bunu bırakmıyor?” Ve çoğu zaman ilk yorum şu olur: “Takıntı yapıyor.” Ama bazen daha doğru soru şudur: Bu gerçekten yalnızca bir alışkanlık mı, yoksa sinir sisteminin kendini ayakta tutma
15 dakikada okunur


35-Ani Başlayan Saldırganlık
Davranış mı, bedensel alarm mı? Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 7 — Ani Değişimler: Davranış Değil, Alarm Olabilir mi? Yazı 35 Bazen bir çocuk bir anda daha sert olur. Daha çabuk vurur. Daha hızlı tepki verir. Daha kolay bağırır. Daha çabuk taşar. Daha düşük tolerans gösterir. Ailelerin ilk düşündüğü şey genelde şudur: “Neden böyle oldu?” Ardından çoğu zaman ikinci soru gelir: “Bu bir davranış problemi mi?” Ama bazen daha doğru soru şudur: Bu gerçekten saldırganl
14 dakikada okunur


34-Bir Anda Başlayan Gerileme
Akut değişim penceresi Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 7 — Ani Değişimler: Davranış Değil, Alarm Olabilir mi? Yazı 34 Bazen bir çocuk bir anda değişir. Daha az konuşur. Daha az oynar. Daha çabuk yorulur. Daha kolay ağlar. Daha çabuk kapanır. Daha az girişimde bulunur. Ailelerin ilk düşündüğü şey genelde şudur: “Geri mi gidiyoruz?” Bu soru çok anlaşılırdır. Çünkü dışarıdan bakınca gerçekten sanki çocuk bir anda geriye gitmiş gibi görünebilir. Ama bazen daha doğru
14 dakikada okunur


33-Bir Anda Tablo Neden Değişir?
Çocuk bir anda değiştiğinde önce davranışı değil, bedeni okumak Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 7 — Ani Değişimler: Davranış Değil, Alarm Olabilir mi? Yazı 33 Bazen bir çocuk gerçekten bir anda değişir. Daha huzursuz olur. Daha sessiz olur. Daha saldırgan olabilir. Oyundan çekilebilir. Teması azaltabilir. Uykusu bozulabilir. Yemek seçiciliği artabilir. Daha çabuk dolabilir. Daha az gülebilir. Daha az bakabilir. Daha az taşıyabilir. Dışarıdan bakınca bu değişim ge
13 dakikada okunur
SERİ-2 MODÜL-8 DEKİ TÜM BLOG YAZILARI


45-Hiperaktivite mi, Sinir Sistemi Yükü mü?
Hiperaktivite nedir? Ve her hareketlilik neden hiperaktivite değildir? Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 8 — Davranış mı, Başka Bir Şey mi? Yazı 45 Bazı çocuklar duramaz. Ama her duramayan çocuk hiperaktif değildir. Çünkü bazı çocuklar gerçekten duramaz. Ama çoğu zaman sorun duramamak değildir. Anlaşılamamaktır. Bazen gördüğümüz şey, düşündüğümüz şey değildir. Bazı çocuklar sürekli hareket eder. Yer değiştirir. Zıplar. Koşar. Sandalyede kayar. Bir şeye yaslanır. B
14 dakikada okunur


44-Motor Regülasyon Neden Davranış Gibi Görünür?
Bazı çocuklar duramaz. Çünkü durabilmek için hareket etmek zorundadır. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 8 — Davranış mı, Başka Bir Şey mi? Yazı 44 Bazı çocuklar duramaz. Sürekli hareket eder. Ve biz çoğu zaman şunu düşünürüz: “Yerinde duramıyor.” Ama bazen gerçek bu değildir. Bazen çocuk duramıyor değildir. Sinir sistemi durabilmek için hareket arıyordur. Çünkü bazen gördüğümüz şey yalnızca hiperaktivite değildir. Nöromotor regülasyon ihtiyacı olabilir. Bazı çocu
13 dakikada okunur


43-Regülasyon Ne Zaman Yetmez?
Bazen mesele sakinleşmek değildir Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 8 — Davranış mı, Başka Bir Şey mi? Yazı 43 Bazen çocuk zorlanır. Aile destek olur. Mola verilir. Hareket yapılır. Rutin korunur. Duyusal destek sağlanır. Ve bazen bunlar gerçekten işe yarar. Ama bazen şu olur: Her şey doğru yapılmasına rağmen çocuk zorlanmaya devam eder. Bir süre rahatlar. Sonra yeniden dağılır. Anlık toparlar. Ama bütünde tablo değişmez. Ve o noktada aile haklı olarak şu soruyu s
10 dakikada okunur


42-Ne Zaman Multidisipliner Değerlendirme Gerekir?
Bazen sorun tek değildir. Sadece öyle görünür. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 8 — Davranış mı, Başka Bir Şey mi? Yazı 42 Bazen bir çocuk zorlanır. Ve genelde ilk refleks şudur: “Hangi uzmana gitmeliyiz?” Ama bazen daha doğru soru şudur: Tek bir uzmana gitmek yeterli mi? Çünkü bazı durumlarda mesele yalnızca davranış değildir. Ama yalnızca nöroloji de değildir. Ama yalnızca psikoloji de değildir. Bazen tablo: sinir sistemi + beden + gelişim + çevre bileşimidir.
12 dakikada okunur


41-Bedensel Kırmızı Bayraklar
Beden önce sinyal verir; davranış sonra görünür. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 8 — Davranış mı, Başka Bir Şey mi? Yazı 41 Bazen bir çocuk zorlaşır. Ama bazen değişen şey davranış değildir. Bazen zorlanan şey bedendir. Ve çoğu zaman beden bunu kelimelerle söylemez. Davranışla, enerjiyle, oyunla, temasla, uykuyla ve toparlanma süresiyle söyler. Çocuk daha huzursuz olur. Daha sessiz olur. Daha tepkisel olur. Daha çabuk yorulur. Daha az oynar. Daha hızlı dolar. Da
9 dakikada okunur


40-Ne Zaman Doktora Görünmek Gerekir?
Her değişim beklenmez; bazı değişimler değerlendirme ister. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 8 — Davranış mı, Başka Bir Şey mi? Yazı 40 Bazen bir çocuk değişir. Daha sessiz olur. Daha tepkisel olur. Daha çabuk yorulur. Daha az oynar. Daha çabuk dolar. Daha uzun toparlanır. Ve çoğu zaman bunlar davranış sanılır. Ama değişen her zaman davranış değildir. Ve aile çoğu zaman iki uç arasında kalır: Bekleyelim mi, geçer mi? Yoksa bakılmalı mı? Bazıları erken endişelenme
9 dakikada okunur


39-Tikler Nasıl Başlar, Neden Artar?
Her şey davranış problemi değildir. Bazı görünenler, sinir sisteminin taşıdığı yükün izidir. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 8 — Davranış mı, Başka Bir Şey mi? Yazı 39 Bazen bir çocuk yeni bir hareket yapmaya başlar. Göz kırpma. Omuz silkme. Boğaz temizleme. Yüz kasma. Baş hareketi. Kısa sesler. Ve aile genelde önce şunu sorar: “Neden başladı?” Ardından ikinci soru gelir: “Nasıl durdururuz?” Ama bazen daha doğru soru şudur: Bu gerçekten durdurulması gereken bir
14 dakikada okunur


38-Davranış mı Nörolojik Belirti mi?
Her zorlanma irade değildir Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 8 — Davranış mı, Başka Bir Şey mi? Yazı 38 Bazen bir çocuk yapamaz. Yapmaz değil. Yapamaz. Ve bu ikisi aynı şey değildir. Cevap vermez. Bakmaz. Hareket etmez. Duramaz. Başlayamaz. Sürdürmekte zorlanır. Ve çoğu zaman ilk yorum şudur: “İstemiyor.” Ama bazen daha doğru soru şudur: Gerçekten istemiyor mu, yoksa sinir sistemi o anda yapamıyor mu? Çünkü bazen gördüğümüz şey yalnızca davranış değildir. Nöroloj
12 dakikada okunur


37-Donma mı dalma mı?
Sessizleşiyor mu yoksa kapanmaya mı gidiyor? Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 8 — Davranış mı, Başka Bir Şey mi? Yazı 37 Bazen bir çocuk sessizleşir. Oyun bırakılır. Bakış uzaklaşır. Cevaplar azalır. Hareket düşer. Yüz ifadesi silikleşir. Temas azalır. Ve çoğu zaman ilk yorum şudur: “Sakinleşti.” Oysa bazen tam tersi olabilir. Ama bazen daha doğru soru şudur: Gerçekten sakinleşti mi, yoksa sinir sistemi kapanmaya mı geçti? Çünkü her sessizlik regülasyon değildir.
13 dakikada okunur
SERİ-2 MODÜL-9 DAKİ TÜM BLOG YAZILARI


57-Davranış Bazen Beynin Değil Sinir Sisteminin Hikâyesidir
Davranışa sinir sistemi perspektifinden bakmak neden her şeyi değiştirir? Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9 — Davranış Sandığımız Şeyler: Aslında ne Görüyoruz? Yazı 57 Bazen bir çocuk değişir. Daha huzursuz olur. Daha sessiz olur. Daha tepkisel olur. Daha çabuk yorulur. Çoğu zaman ilk soru şu olur: Ne oldu? Ama belki daha doğru soru şudur: Sinir sisteminde ne değişti? Çünkü bazen gördüğümüz şey yalnızca davranış olarak okunursa eksik kalır. Aslında bir sinir sist
15 dakikada okunur


56-Ne Zaman Çocuk Nörolojisi Değerlendirmesi Gerekir?
Davranış mı, gelişimsel dalgalanma mı, yoksa nörolojik bir işaret mi? Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9 — Davranış Sandığımız Şeyler: Aslında ne Görüyoruz? Yazı 56 Bir çocukta yeni bir davranış başladığında ailelerin aklına genelde ilk şu gelir: “Psikolojik mi?” Bazen: • okul • duyusal yük • yorgunluk • geçiş zorluğu düşünülür. Ama daha nadir sorulan bir soru vardır: Bu nörolojik olabilir mi? Bu sorunun amacı korkmak değildir. Ama önemli bir gerçek vardır: Bazı n
15 dakikada okunur


55-Çocuk Toparlayamıyorsa Bu Ne Anlatır?
Bazen sorun zorlanmak değil, toparlayamamaktır. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9 — Davranış Sandığımız Şeyler: Aslında ne Görüyoruz? Yazı 55 Bazı çocuklar zorlanır. Ama asıl fark zorlanma anında değil, sonrasında görülür. Bazı çocuklar: zorlanır sonra devam eder. Bazıları ise: zorlanır ve sonra uzun süre toparlayamaz. Aileler genelde zorlanma anını fark eder. Ama çoğu zaman şu veri gözden kaçar: Toparlanma ne kadar sürdü? Çünkü bazen asıl hikâye burada saklıdır.
15 dakikada okunur


54-Çocuk Sinyal Vermiyorsa Risk Yok mudur?
Sessiz zorlanma, görünmeyen yükler ve yanlış okunan sakinlik Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9 — Davranış Sandığımız Şeyler: Aslında ne Görüyoruz? Yazı 54 Bazı çocuklar zorlandığında bağırır. Bazıları ağlar. Bazıları öfkelenir. Ve bu durumlar genelde fark edilir. Ama bazı çocuklar vardır: sessizleşir. geri çekilir. problem çıkarmaz. Ve çoğu zaman şu yorum yapılır: “Hiç sorun çıkarmıyor.” Ama bazen daha doğru soru şudur: Sorun çıkarmıyor mu, yoksa zorlanmayı göste
13 dakikada okunur


53-Vagus Siniri ve Sinir Sisteminin Güven Arayışı
Neden bazı çocuklar güvende hissetmeden öğrenemez? Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9 — Davranış Sandığımız Şeyler: Aslında ne Görüyoruz? Yazı 53 Sinir sistemi yeterince güven hissetmediğinde öğrenme, bağlantı ve düzenleme kapasitesi azalabilir. Bu yüzden bazı davranış değişimlerini anlamak için önce güven hissinin bedende nasıl değiştiğine bakmak gerekir. Bazen aileler şöyle der: “Her şey normaldi ama birden değişti.” Çocuk: • daha huzursuz oldu • daha sessiz old
16 dakikada okunur


52-Sinir sistemi neden bazen kapanır?
Shutdown, freeze ve minimum modun biyolojisi Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9 — Davranış Sandığımız Şeyler: Aslında ne Görüyoruz? Yazı 52 Bazen görünen şey sakinlik değildir. Bazen sinir sistemi, yük altında kapasiteyi daraltıyor ve minimum moda geçiyordur. Bazen çocuklar taşmaz. Bağırmaz. Tepki vermez. Sessizleşir. Oyundan çekilir. Bakış azalır. Konuşma azalır. Hareket azalır. Ve çoğu zaman ilk yorum şu olur: “Sakinleşti.” Ama bazen daha doğru soru şudur: Gerçe
13 dakikada okunur


51-Biliyor Ama Yapmıyor mu, Yoksa Yapamıyor mu?
Sorun çoğu zaman isteksizlik değildir. Bambaşka bir şeydir. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9 — Davranış Sandığımız Şeyler: Aslında ne Görüyoruz? Yazı 51 Bazen bir çocuk ne yapması gerektiğini bilir. Söyleneni anlar. Hatta yapmayı ister. Ama yapamaz. Ve bazen en ağır yanlış anlama tam burada başlar: Çocuk yapmak istemiyor sanılır. Oysa çocuk, yapmak isteyip başlayamıyordur. Başlayamaz. Sürdüremez. Yarıda bırakır. Ve bu fark görülmediğinde, çocuk yalnız zorlanmaz…
8 dakikada okunur


50-Aleksitimi: Çocuk İçini Ne Zaman Fark Eder?
Anlatmaz Değil, Bilemez Herkesi anlar. Ama kendini… çok geç fark eder. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9 — Davranış Sandığımız Şeyler: Aslında ne Görüyoruz? Yazı 50 Bazen bir çocuk bir anda değişir. Bir anda huzursuzlaşır. Bir anda vurur. Bir anda ağlar. Bir anda kaçar. Ya da bir anda tamamen kapanır. Sanki hiçbir şey yokken. Sanki ortada görünür bir sebep yokken. Anlaşılmaya çalışıldığında ise çoğu zaman tablo nettir: Çocuk yaşadığı şeyi ortaya koyamaz. Bazı çoc
16 dakikada okunur


49-Otizmde Eşlik Eden Durumlar Neden Önemlidir?
Her şey otizm değildir Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9 — Davranış Sandığımız Şeyler: Aslında ne Görüyoruz? Yazı 49 Bazı değişimler gerçekten otizmin bir parçası olabilir. Ama bazı değişimler, otizme eşlik eden başka bir biyolojik ya da nörogelişimsel sürecin görünür hale gelmesiyle ilgilidir. Ve bazen doğru desteği belirleyen şey tam da bu ayrımı fark etmektir. Bazen aileler şöyle der: “Otizmden mi acaba?” Çocuk: • daha huzursuz olur • uykusu değişir • tik arta
14 dakikada okunur


48-Nöbet Bazen Davranış Gibi Görünür
Otizmde sessiz, kısa ve kolayca davranış sanılan nöbetler Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9 — Davranış Sandığımız Şeyler: Aslında ne Görüyoruz? Yazı 48 Bazen bir çocuk değişir. Bir an durur. Bakışı kayar. Küçük bir hareketi tekrar eder. Cevap vermez. Boşluğa bakar gibi olur. Sanki çağrıyı duymuyormuş gibi görünür. Sonra hiçbir şey olmamış gibi devam eder. Ve çoğu zaman şöyle denir: “Dalgın.” “Takıntı.” “Otizmden.” “Davranış.” “Yine koptu.” “Bizi dinlemiyor.” Ama
18 dakikada okunur


47-Nörolojik Belirtiler Davranış Gibi Nasıl Görünebilir?
Tik, nöbet, motor zorlanma ve regülasyonun nasıl karışabildiği Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9 — Davranış Sandığımız Şeyler: Aslında ne Görüyoruz? Yazı 47 Bazen gördüğümüz şey davranış gibi görünür. Ama bazı çocuklarda görünen hareketin, durmanın, kaçınmanın ya da tekrarın altında daha derin bir nörolojik ya da nörofizyolojik süreç olabilir. Bazen bir çocuk gözünü kırpar. Başını sallar. Bir sesi tekrarlar. Elini oynatır. Hareketi yarıda bırakır. Yürürken garip
18 dakikada okunur


46-Dalma Her Zaman Dikkat Sorunu Değildir
Absence nöbetler mi, duyusal yük mü, yoksa sinir sistemi kapanması mı? Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9 — Davranış Sandığımız Şeyler: Aslında ne Görüyoruz? Yazı 46 Bazen bir çocuk dalar. Ama görünen her dalma, dikkat eksikliği, isteksizlik ya da ilgisizlik değildir. Bazen sistem bir süreliğine erişimini daraltıyordur. Bazen bir çocuk dalar. Sesi duymuyormuş gibi olur. Bakışı sabitlenir. Bir an için çevreden çekilir. Cevap gecikir. Sanki oradadır ama tam orada de
19 dakikada okunur
SERİ-2 MODÜL-9,5 DAKİ TÜM BLOG YAZILARI


62-Görünen Hareket, Görünmeyen Biyolojik Yük
Bazı çocuklar fazla değil, biyolojik yük nedeniyle hareket eder Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9,5 — Durdurulamayan Çocuklar Yazı 62 Hiperaktivite her zaman davranış değildir; bazı çocuklarda biyolojik yükün ve sinir sistemi dengesinin dışa yansımasıdır. Bazı çocuklar duramaz. Bazı çocuklar oturamaz. Bazı çocuklar başlar ama sürdüremez. Bazı çocuklar bir aktiviteden diğerine geçer. Bazı çocuklar akşam daha da hareketlenir. Ve çoğu zaman biz şunu söyleriz: “Çok h
12 dakikada okunur


61-Hiperaktiviteyi Artıran 8 Şey
(Ve fark etmeden çocuğu daha da dağıttığımız anlar) Bazı müdahaleler davranışı azaltmaz; alttaki yük görülmediğinde onu büyütür. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9,5 — Durdurulamayan Çocuklar Yazı 61 Bazı çocuklar fazla hareket ettiği için zorlanmaz. Fazla yüklendiği için hareket eder. Ve çoğu zaman biz hareketi düzeltmeye çalışırız. Ama yükü görmeyiz. Çünkü gördüğümüz şey hareket olur. Ama taşıdığı şey, hareket değildir. Çünkü asıl olan, görünmeyen yüktür.
8 dakikada okunur


60-Hiperaktivitede En Büyük Yanılgı: Durdurmaya çalıştıkça artıyor olabilir
Sakinlik öğretilmez, kurulur Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9,5 — Durdurulamayan Çocuklar Yazı 60 Sakinlik bir davranış değildir. Bir sinir sistemi durumudur. Ve sinir sistemi durumları, öğretilerek değil, yaşanarak oluşur. Bir çocuk, içeride regüle olmadan dışarıdan sakin görünmeyi öğrenebilir. Ama bu, sakinlik değildir. Bu, tutmadır. Ve tutma sürdürülebilir değildir. Çünkü tutulan her şey, bir noktada çözülür. Ve çözülme çoğu zaman, davranış olarak görünür
13 dakikada okunur


59-Hiperaktif Çocuklarda En Sık Yapılan 7 Hata
Bazı müdahaleler neden davranışı azaltmaz, artırır? Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9,5 — Durdurulamayan Çocuklar Yazı 59 Bazı müdahaleler davranışı düzeltmez. Onu büyütür. Çünkü mesele çoğu zaman hareket değildir. Mesele, o hareketi doğuran sinir sistemidir. Ve çoğu zaman biz, gördüğümüz şeye müdahale ederiz. Ama çocuk, o tepkiyi vermek zorunda kaldığı sistemi taşımaya çalışıyordur. Yani biz davranışı düzeltmeye çalışırken, çocuk dağılmamaya çalışıyordur. Ve bu
9 dakikada okunur


58-Hiperaktivite Tek Tip Değildir
Bu çocuk neden duramıyor? Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 9,5 — Durdurulamayan Çocuklar Yazı 58 Bazı çocuklar çok hareketlidir. Ama hepsi aynı nedenle hareket etmez. Ve en büyük hata şudur: Hepsine aynı gözle bakmak. Hepsine aynı dili kullanmak. Hepsine aynı müdahaleyi uygulamak. Dışarıdan bakınca hepsi “çok hareket” gibi görünür. Ama içeriden aynı şey yaşanmaz. Bir çocuk bedeni dağılmasın diye hareket eder. Bir çocuk alarmda olduğu için. Bir çocuk içi boşaldığ
16 dakikada okunur
SERİ-2 MODÜL-10 DAKİ TÜM BLOG YAZILARI


69-Regülasyon Olmadan Gelişim Olmaz
Bazı çocuklarda sorun öğrenmek değil, öğrenmeye açık kalabilmektir. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 10— Her Şeyi Denedik... Ama Neden Düzelmiyor? Yazı 69 Bazı çocuklara çok şey öğretilmeye çalışılır. Daha iyi konuşsun. Daha iyi otursun. Daha iyi odaklansın. Daha iyi geçiş yapsın. Daha az öfkelensin. Daha çok uyum sağlasın. Ama bazen bütün bu çabanın altında gözden kaçan çok temel bir gerçek vardır: Sinir sistemi regüle olmadan gelişim açılmaz. Çünkü bazı çocuklar
16 dakikada okunur


68-Bazen Hastalık Ateşle Değil, Davranışla Başlar
Bazen ilk belirti ateş değil, davranıştır. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 10— Her Şeyi Denedik... Ama Neden Düzelmiyor? Yazı 68 Bazen aileler şunu fark eder: Çocuk bir iki gün önce değişmiştir. Daha huzursuzdur. Daha çabuk yorulur. Temasa daha az tahammül eder. Oyunu kısalır. İştahı değişir. Sonra ateş çıkar. Sonra boğaz ağrısı başlar. Sonra enfeksiyon netleşir. Ve çoğu zaman şu cümle kurulur: “Meğer hastalanıyormuş.” Ama aslında önemli olan şudur: Çocuk hasta o
14 dakikada okunur


67-Davranış Değiştiğinde ilk Bakılması Gereken Yer Eğitim mi, Sağlık mı?
Davranış geç görünür. Beden önce konuşur. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 10— Her Şeyi Denedik... Ama Neden Düzelmiyor? Yazı 67 Bazen çocuk birden değişir. Daha huzursuz olur. Daha tepkisel olur. Daha çabuk yorulur. Daha az tolerans gösterir. Daha çabuk ağlar. Daha çabuk sinirlenir. Ve çoğu zaman ilk soru şu olur: Davranışı neden bozuldu? Ama bazen davranış bozulmaz. Önce beden zorlanır. Çünkü değişen her şey davranış değildir. Ama belki daha doğru soru şudur: Be
13 dakikada okunur


66-Tek Modele Saplanmak Neden Zarar Verir?
Bir çocuğu tek bir başlıkla açıklamak, çoğu zaman en önemli kısmı görünmez hale getirir. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 10— Her Şeyi Denedik... Ama Neden Düzelmiyor? Yazı 66 Bazen bir çocuk zorlanır. Bir uzman şöyle der: Davranış sorunu. Başka biri: Duyusal hassasiyet. Bir diğeri: Kaygı. Bir başkası: Sınır problemi. Ama bazen asıl sorun şudur: Çocuk anlaşılmaz değildir. Ona çok dar bir yerden bakılıyordur. Oysa çocuk: tek bir sistem değildir. Bir sinir sistemi,
14 dakikada okunur


65-Davranış Çoğu Zaman Psikoloji Değildir
Gördüğümüz şey karakter değil, çocuğun taşıdığı görünmez yükün dışarıdan görünen halidir. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 10— Her Şeyi Denedik... Ama Neden Düzelmiyor? Yazı 65 Bazen bir çocuk zorlandığında ilk yorum şu olur: “Duygusal.” “İnatçı.” “Sınır deniyor.” “Psikolojik.” “Bunu bilerek yapıyor.” Ama bazen daha doğru soru şudur: Beden ne yaşıyor? Çünkü bazı davranışlar yalnızca psikolojik çerçeveyle açıklanamaz. Bazen: yorgunluk duyusal yük ağrı enerji düşü
14 dakikada okunur


64-Okulda İyi Görünmek, İyi Olduğu Anlamına Gelmez
Gün Boyu Uyumun Görünmeyen Bedensel Maliyeti Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 10— Her Şeyi Denedik... Ama Neden Düzelmiyor? Yazı 64 Birçok aile aynı cümleyi duyar: “Okulda hiçbir sorun yok.” Ama aynı çocuk: daha huzursuzdur daha çabuk öfkelenir daha çabuk kapanır daha çabuk yorulur Ve aile doğal olarak şunu düşünür: “Demek ki evde sorun var.” Bu soru bazen ailede sessiz bir suçluluk da yaratır. Anne-baba bir yandan çocuğu anlamaya çalışır, bir yandan da fark etm
18 dakikada okunur


63-Davranıştan Önce Sistem Zorlanır
Birçok çocuk davranışla değil, önce bedeniyle yardım ister. Seri 2 — Davranışın Arkasındaki Sistem Modül 10— Her Şeyi Denedik... Ama Neden Düzelmiyor? Yazı 63 Bazen bir çocuk zorlanır. Bağırır. Vurur. Kaçar. Ağlar. Donar. Susar. Oyundan çıkar. Teması reddeder. Küçük bir değişimde dağılır. Ve çoğu zaman ilk refleks aynıdır: Nasıl durdururuz? Ama belki daha doğru soru şudur: Ne oldu da bu noktaya geldi? Çünkü birçok durumda davranış başlangıç noktası değildir. Davranış, birço
11 dakikada okunur
bottom of page